import type { Modelonderdeel } from "../types"; // ── Modelonderdelen: familie — huwelijkscontract ──────────────────────────── // Authentieke akte waarbij (aanstaande) echtgenoten hun huwelijksvermogens- // stelsel kiezen of regelen: het wettelijk stelsel met wijzigingen, de scheiding // van goederen (desgevallend met verrekenbeding), of de algehele gemeenschap. // Hoofding, partij-identificatie en slot verlopen via de gedeelde clausules. // Wetsbasis: het huwelijksvermogensrecht (art. 1387 e.v. oud BW). export const huwelijkscontractOnderdelen: Modelonderdeel[] = [ { id: "huwelijkscontract-keuze-stelsel", titel: "Huwelijkscontract — keuze van het huwelijksvermogensstelsel", categorie: "bijzonder", omschrijving: "Kern van het huwelijkscontract: de keuze van het huwelijksvermogensstelsel. Kies de hypothese: scheiding van goederen, het wettelijk stelsel met wijzigingen, of de algehele gemeenschap. Bijzondere bedingen (verblijvings-/keuzebeding, verrekenbeding, inbreng) worden in een afzonderlijk onderdeel geregeld.", tekst: "", varianten: [ { id: "scheiding-van-goederen", hypothese: "Scheiding van goederen", tekst: "De echtgenoten kiezen voor het stelsel van scheiding van goederen. Er bestaat tussen hen geen gemeenschappelijk vermogen: elk behoudt het eigen vermogen, met de eigen inkomsten en de eigen schulden. Elke echtgenoot bestuurt zijn eigen vermogen zelfstandig. Goederen waarvan geen van beide de eigendom kan bewijzen, worden geacht in onverdeeldheid toe te behoren.", toelichting: "Zuivere scheiding van goederen: geen gemeenschap. Vaak aangevuld met een verrekenbeding om een zekere solidariteit in te bouwen (afzonderlijk onderdeel).", }, { id: "wettelijk-stelsel-met-wijzigingen", hypothese: "Wettelijk stelsel (gemeenschap) met wijzigingen", tekst: "De echtgenoten behouden het wettelijk stelsel, met de hierna bepaalde wijzigingen. Er bestaat een gemeenschappelijk vermogen naast de twee eigen vermogens, samengesteld overeenkomstig het wettelijk stelsel ({{wijzigingen_wettelijk_stelsel}}).", toelichting: "Het wettelijk stelsel als basis, met contractuele bijsturingen (bv. inbreng van een eigen goed in de gemeenschap, of een groter aandeel voor de langstlevende).", }, { id: "algehele-gemeenschap", hypothese: "Algehele gemeenschap van goederen", tekst: "De echtgenoten kiezen voor het stelsel van algehele gemeenschap. Al hun tegenwoordige en toekomstige goederen, van welke aard ook en ongeacht de wijze van verkrijging, vormen één gemeenschappelijk vermogen, onder voorbehoud van de goederen die een strikt persoonlijk karakter hebben.", toelichting: "De verste vorm van gemeenschap: nagenoeg alles is gemeenschappelijk. Let op de gevolgen voor de reserve van de kinderen (uit een vorige relatie).", }, ], parameters: [ { naam: "wijzigingen_wettelijk_stelsel", omschrijving: "De contractuele wijzigingen aan het wettelijk stelsel (inbreng, aandeel langstlevende, …), indien van toepassing", voorbeeld: "de inbreng van de gezinswoning in het gemeenschappelijk vermogen" }, ], toepasbaarOp: ["huwelijkscontract"], thema: "familie", soort: "MODCL", bron: "Huwelijkscontract (huwelijksvermogensrecht — art. 1387 e.v. oud BW)", versie: "1.0", datum: "2026-07-05", wetsbasis: [ "art. 1387 e.v. oud BW (huwelijksvermogensstelsels)", "art. 1398 e.v. oud BW (wettelijk stelsel)", "art. 1466 e.v. oud BW (scheiding van goederen)", ], agentwenken: "Kies het stelsel op basis van de wens van de echtgenoten: scheiding van goederen (elk eigen vermogen, bv. bij ondernemers of een tweede huwelijk), wettelijk stelsel met wijzigingen (gemeenschap met bijsturing), of algehele gemeenschap (alles gemeenschappelijk). Bij scheiding van goederen bijna altijd een verrekenbeding overwegen (afzonderlijk onderdeel). Let bij ruime gemeenschap/verblijvingsbedingen op de reserve van kinderen uit een vorige relatie.", nazicht: { status: "na_te_kijken", datum: "2026-07-05", aandachtspunten: "Het huwelijksvermogensrecht is voorwerp van hervorming (Boek 2 BW); de exacte artikelen en de gevolgen voor de reserve bevestigen aan de actuele wetgeving.", }, }, { id: "huwelijkscontract-bijzondere-bedingen", titel: "Huwelijkscontract — bijzondere bedingen", categorie: "voorwaarden", omschrijving: "Bijzondere bedingen die aan het gekozen stelsel worden toegevoegd: een verblijvings- of keuzebeding met betrekking tot het gemeenschappelijk vermogen (langstlevende), dan wel een verrekenbeding bij scheiding van goederen. Kies de hypothese die bij het gekozen stelsel past.", tekst: "", varianten: [ { id: "keuzebeding-gemeenschap", hypothese: "Keuzebeding (bij een gemeenschapsstelsel) — volledige regeling van vooruitmaking, ongelijke verdeling, keuzetermijn, schulderkenning en vruchtgebruikmodaliteiten", tekst: "TOEBEDELING VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK VERMOGEN\n\nA. Beding van vooruitmaking met keuze\nIn geval van ontbinding van het huwelijksvermogensstelsel door het overlijden van één van beide echtgenoten, onverminderd hetgeen hierna wordt gezegd sub C.1, zal de langstlevende echtgenoot het recht, maar niet de plicht, hebben om vóór de verdeling vooruitgemaakt te krijgen, overeenkomstig artikel 2.3.55 § 1 van het Burgerlijk Wetboek en ten titel van huwelijksvoordeel, uit het gemeenschappelijke vermogen, in volle eigendom, in blote eigendom of in vruchtgebruik, geheel of ten dele, zonder enige uitzondering, naar keuze: hetzij een bepaalde geldsom; hetzij bepaalde goederen in natura (zonder limitatieve opsomming: onroerende goederen, roerende voorwerpen, vervoermiddelen, schuldvorderingen, geld, effecten, verzekeringscontracten, aandelen, handelszaken, cliënteel); hetzij een hoeveelheid, aandeel of percentage van (een bepaalde soort van) deze goederen.\n\nB. Beding van ongelijke verdeling met keuze\nIn geval van ontbinding door overlijden zal de langstlevende echtgenoot (al dan niet na gebruik van het recht op vooruitmaking sub A) het recht, maar niet de plicht, hebben, overeenkomstig artikel 2.3.56 van het Burgerlijk Wetboek en ten titel van huwelijksvoordeel, om een ander deel dan de helft van het gemeenschappelijk vermogen, of zelfs het geheel, of zelfs niets ervan, naar keuze, toebedeeld te krijgen, in volle eigendom, blote eigendom of vruchtgebruik, geheel of ten dele, naar zijn of haar keuze.\n\nC. Gemeenschappelijke bepalingen\n1. Het beding van vooruitmaking en het beding van ongelijke verdeling zijn onderworpen aan de ontbindende voorwaarde dat het stelsel door overlijden wordt ontbonden, en (cumulatief) dat: op het ogenblik van het overlijden tussen de echtgenoten een vordering of verzoek tot echtscheiding of scheiding van tafel en bed is ingesteld; of de gerechtelijke scheiding van goederen is uitgesproken/gevorderd tegen de langstlevende; of een feitelijke scheiding bestaat om redenen die wijzen op een ontwrichting van het huwelijk (en dus niet wegens overmacht, gezondheidstoestand, verzorgingsbehoeften, beroepsnoodwendigheden of andere niet-ontwrichtende redenen); of de langstlevende niet de vereiste hoedanigheid heeft om te erven (gelijktijdig overlijden, onwaardigheid, …); of de langstlevende overlijdt binnen honderdtachtig (180) kalenderdagen na het overlijden van de eerstoverledene. In al die gevallen wordt het gemeenschappelijk vermogen verdeeld overeenkomstig artikel 2.3.50 BW.\n2. De vooruitmaking en/of de verdeling anders dan overeenkomstig artikel 2.3.50 BW geschieden ten titel van huwelijksvoordeel. De echtgenoten verklaren de draagwijdte van de artikelen 2.3.55 § 1, 2.3.57 en 2.3.58 BW te kennen, alsook de mogelijke toepassing ervan in casu.\n3. De langstlevende moet zijn keuze ter kennis brengen bij aangetekende brief met ontvangstbewijs aan de algemene rechtsopvolgers van de eerstoverledene (of aan de notaris belast met het attest van erfopvolging/de aangifte van nalatenschap, of in die aangifte zelf), uiterlijk binnen negentig (90) kalenderdagen na een ingebrekestelling daartoe door één of meer rechtsopvolgers. De keuze impliceert een ondubbelzinnige en onvoorwaardelijke verklaring. Het keuzerecht is persoonlijk (niet uitoefenbaar door schuldeisers van de langstlevende), maar wel door diens wettelijke, gerechtelijke of conventionele vertegenwoordiger, mits uitdrukkelijke machtiging. Bij gebrek aan tijdige keuze wordt de langstlevende geacht te hebben gekozen voor: (1) bij afstammelingen van de eerstoverledene: de ene helft van het gemeenschappelijk vermogen in volle eigendom en de andere helft in vruchtgebruik, zonder last, met de blote eigendom van die helft aan de nalatenschap; (2) zonder afstammelingen: het volledige gemeenschappelijk vermogen in volle eigendom, zonder last.\n4. De vooruitmaking en/of afwijkende verdeling gebeuren naar keuze van de langstlevende (onafhankelijk per categorie of zelfs per goed): (a) zonder vergoeding — met dan de verplichting voor de langstlevende om strikt evenredig bij te dragen in het passief van het gemeenschappelijk vermogen; of (b) onder last van erkenning van een schuld aan de nalatenschap van de eerstoverledene, ten belope van de blote eigendom (op datum overlijden) gelijk aan de helft van de netto-waarde van de vooruitgemaakte goederen (bij vooruitmaking) of de netto-waarde van het aandeel boven de helft (bij afwijkende verdeling), berekend conform art. 2.7.3.3.2, 5° en 6° VCF (Vlaanderen) resp. art. 21, V en VI W.Succ. (Wallonië/Brussel).\n5. Bij gebrek aan overeenstemming over de waardering van de vooruitgemaakte/toebedeelde goederen en de schuld, binnen negentig (90) kalenderdagen na ingebrekestelling, wordt de waarde bepaald door een gezamenlijk aangeduide deskundige of, bij onenigheid, door de familierechtbank; de beslissing van de deskundige bindt de partijen als bindende derdenbeslissing, mits partijen opmerkingen konden maken op het ontwerpverslag.\n6. Betaling van de schuld: (a) de langstlevende kan op elk ogenblik geheel of gedeeltelijk betalen; de rechtsopvolgers kunnen betaling niet eisen zolang de langstlevende leeft, behalve bij faillissement, gerechtelijke reorganisatie, collectieve schuldenregeling, kennelijk onvermogen, of kennelijke onbekwaamheid tot zelfstandig beheer zonder beschermingsstatuut (en enkel voor zover aangetoond dat redelijke initiatieven tot bescherming werden ondernomen); (b) geen zekerheid kan worden geëist, behalve bij bescherming wegens onbekwaamheid, of bij hertrouwen/samenwonen als gehuwde van de langstlevende; (c) betaling in speciën of door inbetalinggeving van roerende/onroerende goederen, naar keuze van de langstlevende; (d) betaling en kwijting enkel geldig via Belgische notariële akte.\n7. Elke keuze of voorwaarde in dit keuzebeding werkt terug tot de ontbinding van het stelsel.\n\nD. Vruchtgebruik\n1. Waar de langstlevende vruchtgebruik op gemeenschappelijke goederen verkrijgt: de vruchtgebruiker beheert de bezwaarde goederen in de ruimste zin (incl. economisch beheer van effectenportefeuilles en feitelijke algemeenheden) en bekomt het vergader-, benoemings- en stemrecht verbonden aan de bezwaarde (certificaten van) aandelen/rechten.\n2. Het vruchtgebruik is onomzetbaar zonder akkoord van de vruchtgebruiker; de langstlevende kan wel steeds, zonder akkoord van de blote eigenaars, tot (gehele of gedeeltelijke) omzetting besluiten. Bij gebrek aan overeenstemming over de waarde binnen negentig (90) kalenderdagen na kennisgeving, wordt de waarde bepaald door een deskundige of, bij onenigheid, de familierechtbank (bindende derdenbeslissing, met inspraak van partijen).\n\nE. Ontbinding door echtscheiding, of door overlijden mét vervulling van een ontbindende voorwaarde (sub C.1): het gemeenschappelijk vermogen wordt vereffend en verdeeld overeenkomstig artikel 2.3.50 e.v. BW.", toelichting: "Beschermt de langstlevende bij een gemeenschapsstelsel; het keuzebeding is soepeler dan een vast verblijvingsbeding (vooruitmaking én/of ongelijke verdeling, met keuzevrijheid in aard en omvang). Let op de reserve van de kinderen (uit een vorige relatie) — de ontbindende voorwaarden sub C.1 bakenen af wanneer het beding NIET speelt (bv. bij een echtscheidingsprocedure of duurzame feitelijke scheiding).", }, { id: "keuzebeding-tigv", hypothese: "Keuzebeding op het toegevoegd intern gemeenschappelijk vermogen (TIGV) — zelfde regeling als 'keuzebeding-gemeenschap', toegepast op de TIGV in plaats van het gemeenschappelijk vermogen", tekst: "TOEBEDELING VAN HET TOEGEVOEGD INTERN GEMEENSCHAPPELIJK VERMOGEN (TIGV)\n\nDezelfde regeling als het keuzebeding op het gemeenschappelijk vermogen (beding van vooruitmaking met keuze, beding van ongelijke verdeling met keuze, gemeenschappelijke bepalingen over ontbindende voorwaarden/keuzetermijn/schulderkenning/waardering/betaling, en de vruchtgebruikmodaliteiten — zie de variant 'keuzebeding-gemeenschap'), maar toegepast op het TOEGEVOEGD INTERN GEMEENSCHAPPELIJK VERMOGEN (TIGV) in plaats van het (hoofd)gemeenschappelijk vermogen: overal waar de basisregeling '(het) gemeenschappelijk(e) vermogen' vermeldt, leest men '(het) toegevoegd intern gemeenschappelijk(e) vermogen'.", toelichting: "Bron (Kantoormodellen Tervuren, MODCL keuzebeding gemeenschap of TIGV): bij een stelsel van scheiding van goederen met een TIGV (société interne/'interne gemeenschap' voor bepaalde ingebrachte goederen) kan hetzelfde keuzebeding-mechanisme worden toegepast op dat TIGV in plaats van op een volwaardig gemeenschappelijk vermogen — nuttig om de langstlevende ook daar flexibiliteit en bescherming te geven zonder een volledige gemeenschap te creëren.", }, { id: "verrekenbeding-scheiding", hypothese: "Verrekenbeding (bij scheiding van goederen)", tekst: "Niettegenstaande de scheiding van goederen komen de echtgenoten een verrekenbeding overeen: bij ontbinding van het stelsel wordt tussen hen een verrekening doorgevoerd zodat elk gerechtigd is op {{verrekenmodaliteit}} van de tijdens het huwelijk opgebouwde aanwinsten. Dit beding schept een verbintenis tot verrekening, zonder gemeenschappelijk vermogen te doen ontstaan.", toelichting: "Bouwt solidariteit in bij scheiding van goederen zonder een gemeenschap te creëren. De verrekenmodaliteit (bv. de helft van de aanwinsten) wordt contractueel bepaald.", }, { id: "onbezoldigde-samenwerking-algemene-vergoeding", hypothese: "Vergoeding voor onbezoldigde samenwerking tussen de echtgenoten — algemene vergoedingsclausule (scheiding van goederen)", tekst: "Deze clausule strekt ertoe de echtgenoot te vergoeden die tot de professionele ontwikkeling van de andere echtgenoot heeft bijgedragen en daarbij desgevallend zijn eigen beroepsloopbaan heeft opgeofferd, en dit ongeacht de oorzaak van de ontbinding van het huwelijksvermogensstelsel.\n\n" + "De partijen komen overeen dat de bijdrage van een van hen tot het gezin (het huishouden), of tot het vermogen van de andere (kapitaalinvesteringen of werken die een partij in het vermogen van de andere heeft verricht), of de professionele bijdrage van een van hen, recht geeft op een vergoeding wanneer de omvang van deze prestaties de gangbare wederzijdse hulp in het kader van het gemeenschappelijke leven overstijgt.\n\n" + "Deze vergoeding is gelijk aan:\n" + "- in geval van financiële beleggingen: het bedrag van de in kapitaal geïnvesteerde sommen, herschat naar analogie van artikel 1435 van het oud Burgerlijk Wetboek;\n" + "- in geval van dienstverlening: de nettokost van deze dienstverlening indien zij door of met de hulp van een derde was geleverd;\n" + "- in geval van professionele samenwerking of hulp: {{modaliteit_forfaitaire_vergoeding}}, met betrekking tot het vermogen van de verrijkte echtgenoot bij het opmaken van de rekeningen tussen de partijen, voor zover deze samenwerking nog niet geldelijk werd vergoed.\n\n" + "Het aldus weerhouden forfaitaire bedrag kan, naargelang het geval, verminderd worden met {{percentage_vermindering_levensstandaard}}, overeenstemmend met het aandeel dat de begunstigde echtgenoot redelijkerwijze aan de levensstandaard van het koppel zou hebben besteed.", toelichting: "Bron: 'Onbezoldigde samenwerking tussen echtgenoten' (Ph. de Page en Y.-H. Leleu, 3 juni 2015). LET OP — uitdrukkelijke waarschuwing in de bron zelf: deze clausules houden nog geen rekening met de hervorming van het huwelijksvermogensrecht en de invoering van de rechterlijke billijkheidscorrectie (art. 2.3.81 BW), noch met de verhouding van deze clausule tot die correctie (zie het bericht eNotariaat nr. 14363 van 31/08/2018). Zie ook nazicht.aandachtspunten en het onderdeel 'huwelijkscontract-rechterlijke-billijkheidscorrectie'.", }, { id: "onbezoldigde-samenwerking-specifieke-vergoeding", hypothese: "Specifieke vergoeding voor een duurzame professionele samenwerking in de onderneming van de andere echtgenoot", tekst: "De echtgenoot die tijdens het huwelijk, of gedurende een bepaalde periode ervan, een duurzame bijdrage heeft geleverd aan de professionele onderneming van de andere echtgenoot, en die daarvoor tijdens het huwelijk niet specifiek werd bezoldigd of vergoed, heeft recht op een schuldvordering of een forfaitaire vergoeding, vastgesteld als volgt: {{modaliteit_specifieke_vergoeding}}.\n\n" + "Bij ontstentenis van akkoord tussen partijen wordt de schuldvordering vastgesteld op verklaring van een deskundige, aangeduid door de notaris-vereffenaar of door de bevoegde rechtbank.\n\n" + "Deze vordering heeft, naar keuze van de schuldeisende echtgenoot, tot voorwerp:\n" + "a) een percentage van de gemiddelde waarde van het handelsfonds of het cliënteel, vastgesteld op basis van de drie jaren die de datum van ontbinding van het stelsel voorafgaan en van het jaar waarin de ontbinding zich voordeed;\n" + "b) een percentage van het netto omzetcijfer, exclusief belastingen, gerealiseerd door de echtgenoot-eigenaar van het handelsfonds of het cliënteel, berekend op het gemiddelde van de omzetcijfers van de drie jaren die de ontbinding voorafgaan en van het jaar van de ontbinding zelf;\n" + "c) een percentage van de intrinsieke waarde van de aandelen die de echtgenoot bezit in de professionele vennootschap waarin hij zijn beroepsactiviteit of het mandaat van zaakvoerder uitoefent.", toelichting: "Bron: 'Onbezoldigde samenwerking tussen echtgenoten' (Ph. de Page en Y.-H. Leleu, 3 juni 2015). LET OP — zelfde waarschuwing als bij de algemene vergoedingsclausule: nog niet aangepast aan de rechterlijke billijkheidscorrectie (art. 2.3.81 BW, zie bericht eNotariaat nr. 14363 van 31/08/2018).", }, ], parameters: [ { naam: "verrekenmodaliteit", omschrijving: "De verrekenmodaliteit bij een verrekenbeding (bv. de helft van de nettoaanwinsten)" }, { naam: "modaliteit_forfaitaire_vergoeding", omschrijving: "De gekozen forfaitaire vergoedingsformule voor de onbezoldigde samenwerking tussen de echtgenoten", voorbeeld: "een forfaitair bedrag van 10% van het vermogen van de verrijkte echtgenoot" }, { naam: "percentage_vermindering_levensstandaard", omschrijving: "Percentage waarmee de forfaitaire vergoeding wordt verminderd voor de bijdrage aan de levensstandaard van het koppel, indien overeengekomen", voorbeeld: "20%" }, { naam: "modaliteit_specifieke_vergoeding", omschrijving: "De gekozen berekeningswijze van de specifieke vergoeding voor de professionele samenwerking", voorbeeld: "10% van de gemiddelde waarde van het handelsfonds" }, ], toepasbaarOp: ["huwelijkscontract"], thema: "familie", soort: "MODCL", bron: "Huwelijkscontract (bijzondere bedingen); keuzebeding-gemeenschap/-tigv: MODCL keuzebeding (gemeenschap of TIGV) (Kantoormodellen Tervuren, eigen kantoormodel); onbezoldigde samenwerking: Ph. de Page/Y.-H. Leleu, 3 juni 2015", versie: "1.1", datum: "2026-07-13", wetsbasis: [ "art. 1387 e.v. oud BW (contractvrijheid huwelijksvermogensrecht)", "art. 2.3.50, 2.3.55, 2.3.56, 2.3.57, 2.3.58 BW (keuzebeding: verdeling, vooruitmaking, ongelijke verdeling, huwelijksvoordeel)", ], agentwenken: "Kies het keuzebeding bij een gemeenschapsstelsel (bescherming langstlevende, 'keuzebeding-gemeenschap' — of 'keuzebeding-tigv' bij scheiding van goederen met een toegevoegd intern gemeenschappelijk vermogen) en het verrekenbeding bij scheiding van goederen zonder TIGV (solidariteit zonder gemeenschap). Beide bedingen mogen de reserve van de reservataire erfgenamen niet uithollen — controleer dit bij kinderen uit een vorige relatie; de ontbindende voorwaarden in het keuzebeding (echtscheidingsprocedure, feitelijke scheiding, 180-dagenclausule) beperken precies daarom de toepassing tot een 'normaal' overlijden binnen een bestaand huwelijk. Bij scheiding van goederen kan bovendien een vergoeding voor onbezoldigde samenwerking tussen de echtgenoten worden toegevoegd ('onbezoldigde-samenwerking-*'): de algemene vergoedingsclausule dekt huishoudelijke/vermogensrechtelijke/professionele bijdragen in het algemeen, de specifieke vergoeding is toegespitst op een duurzame professionele samenwerking in de onderneming van de andere echtgenoot — beide zijn cumuleerbaar maar dekken doorgaans een verschillend feitenpatroon. LET OP: deze twee varianten houden nog geen rekening met de rechterlijke billijkheidscorrectie (art. 2.3.81 BW) — zie nazicht.aandachtspunten en stem af met 'huwelijkscontract-rechterlijke-billijkheidscorrectie'. Dit onderdeel is optioneel: schrap het als de echtgenoten geen bijzondere bedingen wensen.", nazicht: { status: "na_te_kijken", datum: "2026-07-13", aandachtspunten: "De varianten 'onbezoldigde-samenwerking-*' (bron 2015) houden UITDRUKKELIJK nog geen rekening met de hervorming van het huwelijksvermogensrecht en de invoering van de rechterlijke billijkheidscorrectie (art. 2.3.81 BW), noch met de verhouding van deze clausules tot die correctie — bevestigd in de bron zelf (zie bericht eNotariaat nr. 14363 van 31/08/2018). Vóór gebruik grondig aftoetsen aan de actuele stand van het recht. Het keuzebeding zelf gebruikt wél al de moderne Boek 2-nummering (art. 2.3.50 e.v. BW) — een oudere kantoorversie met de nummering art. 1445/1457/1461/1465 (oud BW) bestaat ook (Drive-bestand 'MODCL keuzebeding 2019') en is bewust niet apart verwerkt (overgeslagen, zie clausule-wachtrij.ndjson): superseded door deze modernere versie.", }, }, /** * Informatieplicht en keuze rechterlijke billijkheidscorrectie (art. 2.3.81 * BW), verplicht bij elk huwelijkscontract met een stelsel van scheiding * van goederen (zuiver of met verrekenbeding van aanwinsten). Bron: Prof. * em. dr. Hélène Casman, Werkgroep ad hoc Familierecht, bijgewerkt tot * 1 juli 2022 (codificatie familiaal vermogensrecht). */ { id: "huwelijkscontract-rechterlijke-billijkheidscorrectie", titel: "Huwelijkscontract — informatieplicht en keuze rechterlijke billijkheidscorrectie (scheiding van goederen)", categorie: "voorwaarden", omschrijving: "Bij een stelsel van scheiding van goederen (zuiver of met verrekenbeding van aanwinsten) verplicht de wet de echtgenoten om in het huwelijkscontract uitdrukkelijk te kiezen of zij de rechterlijke billijkheidscorrectie (art. 2.3.81 BW) al dan niet kunnen inroepen bij een echtscheiding wegens onherstelbare ontwrichting; de notaris moet hen daarover voorafgaand inlichten. Kies de hypothese die overeenstemt met het gekozen stelsel en de wens van de echtgenoten.", tekst: "", varianten: [ { id: "zuivere-scheiding-volledige-wettelijke-correctie", hypothese: "Zuivere scheiding van goederen — keuze voor de volledige wettelijke billijkheidscorrectie", tekst: "Ik, notaris, heb elk van de echtgenoten gewezen op de gevolgen van hun keuze voor het stelsel van zuivere scheiding van goederen, en heb hen vooraf de verrekenbedingen en andere correctiebedingen toegelicht die zij aan dit stelsel hadden kunnen toevoegen. De echtgenoten hebben evenwel beslist hun vermogens strikt en zuiver gescheiden te houden en hebben mij bevestigd dat deze keuze overeenstemt met wat zij, gelet op hun specifieke situatie, billijk en evenwichtig achten.\n\n" + "Ik heb de echtgenoten tevens gewezen op hun wettelijke verplichting om in dit huwelijkscontract te kiezen of zij de rechterlijke billijkheidscorrectie (art. 2.3.81 BW) al dan niet kunnen inroepen. Deze correctie is facultatief, maar de keuze erover is verplicht.\n\n" + "De echtgenoten kiezen ervoor om de rechterlijke billijkheidscorrectie, zoals de wet ze voorziet, te behouden. Zij bevestigen te weten dat deze keuze aan elk van hen het recht verleent om de bevoegde rechtbank te verzoeken een vergoeding toe te kennen indien hun huwelijk door echtscheiding wegens onherstelbare ontwrichting wordt ontbonden, voor zover de omstandigheden sinds het sluiten van dit huwelijkscontract onvoorzien en ongunstig gewijzigd zijn en het gekozen stelsel manifest onbillijke gevolgen heeft. Deze vergoeding kan niet hoger liggen dan een derde van de nettowaarde van de samengevoegde aanwinsten van de echtgenoten op het ogenblik van de ontbinding van het huwelijk, verminderd met de nettowaarde van de persoonlijke aanwinsten van de verzoekende echtgenoot.\n\n" + "De echtgenoten verzoeken mij, notaris, akte te verlenen van deze keuze en bevestigen dat het hen te allen tijde vrij staat deze keuze te wijzigen door een latere wijziging van hun huwelijksovereenkomst.", }, { id: "zuivere-scheiding-beperkte-correctie-vast-bedrag", hypothese: "Zuivere scheiding van goederen — beperkte conventionele correctie tot een vast, geïndexeerd bedrag", tekst: "Ik, notaris, heb elk van de echtgenoten gewezen op de gevolgen van hun keuze voor het stelsel van zuivere scheiding van goederen, en heb hen vooraf de verrekenbedingen en andere correctiebedingen toegelicht die zij aan dit stelsel hadden kunnen toevoegen. Ik heb hen tevens gewezen op hun wettelijke verplichting om in dit huwelijkscontract te kiezen of zij de rechterlijke billijkheidscorrectie (art. 2.3.81 BW) al dan niet kunnen inroepen.\n\n" + "De echtgenoten kiezen voor een beperkte rechterlijke correctie, minder ruim dan de correctie waarin de wet voorziet. Zij komen overeen dat elk van hen de bevoegde rechtbank kan verzoeken een vergoeding toe te kennen indien hun huwelijk door echtscheiding wegens onherstelbare ontwrichting wordt ontbonden, voor zover de omstandigheden sinds het sluiten van dit huwelijkscontract onvoorzien en ongunstig gewijzigd zijn en het gekozen stelsel manifest onbillijke gevolgen heeft — doch in afwijking van de wettelijke omvang van deze vergoeding.\n\n" + "De echtgenoten komen overeen dat deze vergoeding niet hoger mag zijn dan {{maximumbedrag_beperkte_correctie}}, geïndexeerd volgens de schommelingen van het indexcijfer van de consumptieprijzen, met als aanvangsindex de index van de maand voorafgaand aan het sluiten van het huwelijk.\n\n" + "De echtgenoten verzoeken mij, notaris, akte te verlenen van deze keuze voor een beperkte rechterlijke correctie en bevestigen dat het hen te allen tijde vrij staat deze keuze te wijzigen door een latere wijziging van hun huwelijksovereenkomst.", }, { id: "zuivere-scheiding-beperkte-correctie-fractie-aanwinsten", hypothese: "Zuivere scheiding van goederen — beperkte conventionele correctie tot een vijfde van de aanwinsten", tekst: "Ik, notaris, heb elk van de echtgenoten gewezen op de gevolgen van hun keuze voor het stelsel van zuivere scheiding van goederen, en heb hen vooraf de verrekenbedingen en andere correctiebedingen toegelicht die zij aan dit stelsel hadden kunnen toevoegen. Ik heb hen tevens gewezen op hun wettelijke verplichting om in dit huwelijkscontract te kiezen of zij de rechterlijke billijkheidscorrectie (art. 2.3.81 BW) al dan niet kunnen inroepen.\n\n" + "De echtgenoten kiezen voor een beperkte rechterlijke correctie, minder ruim dan de correctie waarin de wet voorziet. Zij komen overeen dat elk van hen de bevoegde rechtbank kan verzoeken een vergoeding toe te kennen indien hun huwelijk door echtscheiding wegens onherstelbare ontwrichting wordt ontbonden, voor zover de omstandigheden sinds het sluiten van dit huwelijkscontract onvoorzien en ongunstig gewijzigd zijn en het gekozen stelsel manifest onbillijke gevolgen heeft.\n\n" + "De echtgenoten komen overeen dat deze vergoeding niet hoger kan zijn dan een vijfde van de nettowaarde van de samengevoegde aanwinsten van de echtgenoten op het ogenblik van de ontbinding van het huwelijk, verminderd met de nettowaarde van de persoonlijke aanwinsten van de verzoekende echtgenoot.\n\n" + "De echtgenoten verzoeken mij, notaris, akte te verlenen van deze keuze voor een beperkte rechterlijke correctie en bevestigen dat het hen te allen tijde vrij staat deze keuze te wijzigen door een latere wijziging van hun huwelijksovereenkomst.", }, { id: "zuivere-scheiding-beperkte-correctie-gezinstaken", hypothese: "Zuivere scheiding van goederen — beperkte conventionele correctie gekoppeld aan de opname van gezinstaken", tekst: "Ik, notaris, heb elk van de echtgenoten gewezen op de gevolgen van hun keuze voor het stelsel van zuivere scheiding van goederen, en heb hen vooraf de verrekenbedingen en andere correctiebedingen toegelicht die zij aan dit stelsel hadden kunnen toevoegen. Ik heb hen tevens gewezen op hun wettelijke verplichting om in dit huwelijkscontract te kiezen of zij de rechterlijke billijkheidscorrectie (art. 2.3.81 BW) al dan niet kunnen inroepen.\n\n" + "De echtgenoten kiezen voor een beperkte conventionele correctie, die van rechtswege verschuldigd zal zijn aan de echtgenoot die zijn beroepsactiviteit tijdens het huwelijk gedurende minstens vijf jaar heeft stopgezet, onderbroken of met minstens twintig procent heeft verminderd om gedurende die periode gezinstaken op zich te nemen en te zorgen voor de kinderen — of sommige van de kinderen — van het echtpaar, of voor een of meer van hun ouders.\n\n" + "De modaliteiten voor het vaststellen van deze vergoeding worden overeengekomen als volgt: {{modaliteiten_correctie_gezinstaken}}.\n\n" + "De echtgenoten verzoeken mij, notaris, akte te verlenen van deze keuze voor deze beperkte conventionele rechterlijke billijkheidscorrectie en bevestigen dat het hen te allen tijde vrij staat deze keuze te wijzigen door een latere wijziging van hun huwelijksovereenkomst.", }, { id: "zuivere-scheiding-afstand-correctie", hypothese: "Zuivere scheiding van goederen — afstand van de rechterlijke billijkheidscorrectie", tekst: "Ik, notaris, heb elk van de echtgenoten gewezen op de gevolgen van hun keuze voor het stelsel van zuivere scheiding van goederen. Ik heb hen tevens gewezen op hun wettelijke verplichting om in dit huwelijkscontract te kiezen of zij de rechterlijke billijkheidscorrectie (art. 2.3.81 BW) al dan niet kunnen inroepen.\n\n" + "De echtgenoten kiezen ervoor om af te zien van de rechterlijke billijkheidscorrectie waarin de wet voorziet. Zij bevestigen te weten dat deze keuze voor elk van hen definitief het recht uitsluit om de bevoegde rechtbank te verzoeken een vergoeding toe te kennen indien hun huwelijk door echtscheiding wegens onherstelbare ontwrichting wordt ontbonden, ook al zou het gekozen stelsel op dat ogenblik manifest onbillijke gevolgen hebben voor een van hen.\n\n" + "De echtgenoten bevestigen dat zij, indien hun vermogensrechtelijke situatie tijdens het huwelijk op ongelijke wijze zou evolueren, zelf en in onderling akkoord het tijdstip en de omvang van een eventuele correctie aan hun huwelijksvermogensstelsel zullen bepalen, zonder zich daartoe tot een rechter te wenden.\n\n" + "De echtgenoten verzoeken mij, notaris, akte te verlenen van hun afstand van de rechterlijke billijkheidscorrectie en bevestigen dat het hen te allen tijde vrij staat deze keuze te wijzigen door een latere wijziging van hun huwelijksovereenkomst.", }, { id: "scheiding-met-verrekenbeding-afstand-correctie", hypothese: "Scheiding van goederen met verrekenbeding van aanwinsten — afstand van de rechterlijke billijkheidscorrectie", tekst: "Ik, notaris, heb elk van de echtgenoten gewezen op de gevolgen van hun keuze voor het stelsel van scheiding van goederen met een beding van verrekening van aanwinsten, waarbij elk van hen, zowel bij echtscheiding als bij overlijden, een vordering heeft tot gelijke verrekening van de tijdens het huwelijk opgebouwde aanwinsten (met uitsluiting van de door schenking, erfenis of testament verkregen goederen en van de goederen die een echtgenoot tijdens het huwelijk aan ouders of kinderen schonk).\n\n" + "Ik heb de echtgenoten tevens gewezen op hun wettelijke verplichting om in dit huwelijkscontract te kiezen of zij de rechterlijke billijkheidscorrectie (art. 2.3.81 §1 BW) al dan niet kunnen inroepen. De echtgenoten kiezen ervoor om af te zien van deze rechterlijke billijkheidscorrectie: zij bevestigen te weten dat deze keuze voor elk van hen definitief het recht uitsluit om de bevoegde rechtbank om een vergoeding te verzoeken indien hun huwelijk door echtscheiding wegens onherstelbare ontwrichting wordt ontbonden en het stelsel een van hen manifest onbillijk zou benadelen.\n\n" + "De echtgenoten bevestigen dat, naar hun oordeel, het beding van verrekening van aanwinsten elk risico op onbillijkheid uit een economisch of vermogensrechtelijk onevenwicht tussen hen reeds voldoende dekt, zodat een bijkomend beroep op de rechter overbodig is.\n\n" + "De echtgenoten verzoeken mij, notaris, akte te verlenen van hun afstand van de rechterlijke billijkheidscorrectie en bevestigen dat het hen te allen tijde vrij staat deze keuze te wijzigen door een latere wijziging van hun huwelijksovereenkomst.", }, ], parameters: [ { naam: "maximumbedrag_beperkte_correctie", omschrijving: "Het maximumbedrag van de beperkte conventionele billijkheidscorrectie (geïndexeerd)", voorbeeld: "50.000 EUR" }, { naam: "modaliteiten_correctie_gezinstaken", omschrijving: "De overeengekomen modaliteiten om de vergoeding voor de opname van gezinstaken vast te stellen", voorbeeld: "een forfaitair bedrag van 1.000 EUR per jaar onderbreking" }, ], toepasbaarOp: ["huwelijkscontract"], thema: "familie", soort: "MODCL", bron: "Huwelijksvermogensrecht — huwelijkscontracten van scheiding van goederen: informatieplicht en keuze rechterlijke billijkheidscorrectie (Prof. em. dr. Hélène Casman, Werkgroep ad hoc Familierecht, 1 juli 2022)", versie: "1.0", datum: "2026-07-12", wetsbasis: ["art. 2.3.81 BW (rechterlijke billijkheidscorrectie bij scheiding van goederen)"], agentwenken: "Dit onderdeel is WETTELIJK VERPLICHT zodra het gekozen stelsel (huwelijkscontract-keuze-stelsel) 'scheiding-van-goederen' is — met of zonder verrekenbeding (huwelijkscontract-bijzondere-bedingen, variant 'verrekenbeding-scheiding'): art. 2.3.81 BW verplicht de echtgenoten om in het huwelijkscontract expliciet te kiezen of zij de rechterlijke billijkheidscorrectie al dan niet kunnen inroepen. Kies bij een ZUIVERE scheiding van goederen (geen verrekenbeding) tussen: de volledige wettelijke correctie ('zuivere-scheiding-volledige-wettelijke-correctie'), een beperkte conventionele correctie tot een vast bedrag ('...-vast-bedrag') of tot 1/5 van de aanwinsten ('...-fractie-aanwinsten'), een beperkte correctie gekoppeld aan de opname van gezinstaken van minstens 5 jaar/20% ('...-gezinstaken'), of de volledige afstand ('zuivere-scheiding-afstand-correctie'). Bij een verrekenbeding van aanwinsten kiezen partijen typisch — maar niet automatisch — voor de afstandsvariant ('scheiding-met-verrekenbeding-afstand-correctie'), omdat het verrekenbeding zelf al een vergelijkbare bescherming biedt. NIET van toepassing bij het wettelijk stelsel of de algehele gemeenschap (geen informatieplicht in die gevallen).", nazicht: { status: "na_te_kijken", datum: "2026-07-12", aandachtspunten: "Recent gecodificeerd (Boek 2 BW, in werking 1 juli 2022) — de exacte berekeningswijze/maxima (1/3, 1/5) en de gezinstaken-drempel (5 jaar/20%) bevestigen aan de actuele wetgeving en rechtspraak vóór gebruik.", }, }, { id: "verklaring-anticipatieve-inbreng", titel: "Verklaring van anticipatieve inbreng bij aankoop door ongehuwden (art. 1452, § 2 BW)", categorie: "bijzonder", omschrijving: "Verklaring die verkrijgers van een onroerend goed — die ten gevolge van de verkrijging exclusief en in gelijke delen onverdeelde volle eigenaars zijn — kunnen afleggen in de verkrijgingsakte zelf, zodat het goed bij een later huwelijk tussen hen (of tussen een verkrijger en een tussenkomende partij) van rechtswege tot het gemeenschappelijk vermogen gaat behoren, zonder dat daarvoor nog een huwelijkscontract nodig is.", tekst: "VERKLARING VAN ANTICIPATIEVE INBRENG\nDe verkrijger(s) erken(t)(nen) dat de notaris [KIES: hem / hen] gewezen heeft op de bepalingen van artikel 1452, § 2 van het Burgerlijk Wetboek, die de mogelijkheid biedt om in de akte van eigendomsverkrijging van een onroerend goed een verklaring van anticipatieve inbreng op te nemen, voor zover zij ten gevolge van die verkrijging exclusief en ten belope van gelijke delen onverdeelde volle eigenaars zijn van dit goed.\nDoor deze verklaring van anticipatieve inbreng zal de volle eigendom van het goed, voorwerp van deze akte, bij de totstandkoming van een huwelijk tussen [KIES: de verkrijgers / de verkrijger en de hierna vermelde tussenkomende partij] tot hun eventueel gemeenschappelijk vermogen behoren, alsof de inbreng in een huwelijksovereenkomst werd bedongen, voor zover het goed niet voordien werd vervreemd en behoudens andersluidend beding in hun huwelijksovereenkomst. De schulden ten aanzien van derden die open staan op het ogenblik van het huwelijk en die werden aangegaan om het goed te verkrijgen, te verbeteren of in stand te houden, zullen vanaf dan ten laste komen van het gemeenschappelijk vermogen. De eventuele schuldvorderingen tussen [KIES: de verkrijgers / de verkrijger en de tussenkomende partij], waaronder deze met betrekking tot de betaling van de schulden en kosten verbonden aan het goed van vóór het huwelijk, blijven onverkort bestaan na deze inbreng.\nAlle wettelijke regels met betrekking tot het gemeenschappelijk vermogen (waaronder de verhaalbaarheid van eigen en gemeenschappelijke schulden, de bestuursregels, de vergoedingsregels en de preferentiële toewijzing) zullen vanaf het huwelijk van toepassing zijn op het goed. Overeenkomstig artikel 1455 van het Burgerlijk Wetboek is het recht van terugname voorzien in die bepaling niet van toepassing in het kader van deze anticipatieve inbreng.\nBij gebreke aan anticipatieve inbreng blijft het goed ook na een later huwelijk in onverdeeldheid, en kan het enkel bij huwelijksovereenkomst worden ingebracht in een gemeenschappelijk vermogen.\n[NAKIJKEN OF SCHRAPPEN — enkel indien één van de verklarende partijen reeds eigenaar is van een onverdeelde helft en zelf geen partij is bij deze akte] {{identiteit_tussenkomende_partij}} is hier tussengekomen met het oog op deze verklaring van anticipatieve inbreng en verklaart reeds eigenaar te zijn van de onverdeelde helft van het onroerend goed, voorwerp van deze akte, ingevolge {{titel_eerdere_eigendomsverkrijging}}.\n{{identiteit_verklarende_partijen}} verklaren toepassing te maken van artikel 1452, § 2 van het Burgerlijk Wetboek en dus de anticipatieve inbreng te doen van het onroerend goed, voorwerp van deze akte.\n[NAKIJKEN OF SCHRAPPEN — enkel indien beding van aanwas in dezelfde akte] Zij verklaren tevens dat het beding van aanwas opgenomen in deze akte niet meer van toepassing zal zijn wanneer de anticipatieve inbreng uitwerking vindt.\nZij verklaren op de hoogte te zijn dat: deze verklaring van anticipatieve inbreng zal worden ingeschreven in het centraal register van huwelijksovereenkomsten; zij deze verklaring ongedaan kunnen maken door dit te voorzien in een huwelijksovereenkomst voorafgaand aan het huwelijk.", varianten: [], parameters: [ { naam: "identiteit_tussenkomende_partij", omschrijving: "Identiteit van de tussenkomende partij die reeds onverdeeld mede-eigenaar is en zelf geen verkrijgende partij is bij deze akte, indien van toepassing" }, { naam: "titel_eerdere_eigendomsverkrijging", omschrijving: "Vermelding van de titel van de eerdere eigendomsverkrijging van de tussenkomende partij" }, { naam: "identiteit_verklarende_partijen", omschrijving: "Identiteit van de partijen die de verklaring van anticipatieve inbreng afleggen" }, ], toepasbaarOp: ["verkoopakte"], thema: "familie", soort: "MODCL", bron: "MODCL verklaring anticipatieve inbreng (Kantoormodellen Tervuren) — laatst bijgewerkt 20 juli 2018, auteur Stephane van den Hove d'Ertsenryck, kandidaat-notaris, goedgekeurd door de Commissie Familierecht Huwelijksvermogensrecht.", versie: "1.0", datum: "2026-07-13", wetsbasis: ["art. 1452, § 2 BW (anticipatieve inbreng)", "art. 1455 BW (geen recht van terugname)"], agentwenken: "Enkel bruikbaar wanneer de verkrijgers (of één verkrijger en een tussenkomende partij) ten gevolge van DEZE verkrijging exclusief en in GELIJKE delen onverdeelde volle eigenaars worden van het goed — niet bij ongelijke aandelen of bij een gesplitste aankoop (blote eigendom/vruchtgebruik). Typisch voor ongehuwde (toekomstige) partners die samen een woning kopen en al vooruitlopen op een eventueel later huwelijk onder het wettelijk stelsel. Wijs de partijen op de registratie in het centraal register van huwelijksovereenkomsten en op de mogelijkheid om de verklaring nog vóór het huwelijk ongedaan te maken via een huwelijksovereenkomst.", nazicht: { status: "na_te_kijken", datum: "2026-07-13", aandachtspunten: "Brondatum 2018 (vóór de Boek 2-recodificatie van het huwelijksvermogensrecht) — de aangehaalde artikelnummers (1452, 1455 BW) zijn nog de 'oud BW'-nummering; controleer of deze ongewijzigd zijn gebleven onder de huidige codificatie vóór gebruik.", }, }, ];