import type { Modelonderdeel } from "../types"; // ── EPC/EPB en renovatieverplichting (Vlaams Gewest) — officiële Vlanot ────── // Bron: Commissie decreten/clausules Vlanot (2023-2025), via de Drive-back-up // in integratie/drive-backup/. Eén canoniek onderdeel met de officiële cellen // als varianten; programmatisch letterlijk overgenomen (scratchpad-script). // De beknopte ENERGIEPRESTATIE-passage in administratieve-attesten blijft het // standaardgeval; dit onderdeel dekt de bijzondere gevallen in detail. // PARALLEL: ht-energieprestatie / ht-renovatieplicht (compromis) en de // hta-gewestrubrieken — zie integratie/PARALLELLE-CLAUSULES.md. export const epcRenovatieplichtVlaanderenOnderdelen: Modelonderdeel[] = [ { id: "epc-renovatieplicht-vlaanderen", titel: "EPC/EPB en renovatieverplichting (Vlaams Gewest) — officiële Vlanot-varianten", categorie: "attesten", omschrijving: "De officiële Vlanot-clausules over het energieprestatiecertificaat en de renovatieverplichting voor een goed in het Vlaams Gewest: EPC residentieel (aanwezig/afwezig, onderhands/akte), EPC gemeenschappelijke delen, EPC (klein) niet-residentieel (aanwezig/afwezig, onderhands/akte), EPB-aangifteplicht bij verkoop, en de renovatieverplichting residentieel en niet-residentieel (overdracht en vervolgoverdracht, stand december 2025). Kies de variant(en) die bij het dossier passen.", tekst: "ENERGIEPRESTATIE EN RENOVATIEVERPLICHTING (VLAAMS GEWEST)\n\n[KIES de toepasselijke variant(en) hierna en schrap de overige — de EPC-varianten verschillen naargelang residentieel of (klein) niet-residentieel, EPC aanwezig of afwezig, en onderhandse overeenkomst of authentieke akte; de renovatieverplichting komt er in voorkomend geval bovenop.]", varianten: [ { id: "res-aanwezig-onderhands", hypothese: "EPC residentieel AANWEZIG — onderhandse overeenkomst (verkoop en verhuur)", tekst: "De verkoper/verhuurder/… (kiezen) beschikt voor het gebouw/de woning/… (kiezen), voorwerp van deze overeenkomst, over een energieprestatiecertificaat met unieke code UC: ***/certificaatnummer *** (kiezen), met berekend energieverbruik van *** kWh/m²/label A/B/C/… (kiezen) en opgesteld door ***, erkend energiedeskundige, op ***. Een kopie van het certificaat werd overhandigd aan de koper/huurder/… (kiezen), die verklaart van de inhoud kennis te hebben genomen. Vervolg in geval van verkoop:Het origineel energieprestatiecertificaat zal aan de koper overhandigd worden bij de ondertekening van de notariële akte. De koper bevestigt te weten dat het energieprestatiecertificaat een louter informatief document is dat niet als een essentieel of doorslaggevend element wordt beschouwd om onderhavige overeenkomst te sluiten. (Opmerking: De unieke code is een deel van het certificaatnummer dat op ieder EPC vermeld wordt. Het bestaat uit het tweede groepje van maximum tien cijfers van het certificaatnummer. De nullen voor het eigenlijke cijfer mogen weggelaten worden. Om een mogelijke verwarring met de vermelding van het kengetal van het EPC of andere informatie te vermijden, moet voor de unieke code \"UC' worden vermeld.)", }, { id: "res-aanwezig-akte", hypothese: "EPC residentieel AANWEZIG — authentieke verkoopakte", tekst: "Een geldig energieprestatiecertificaat werd opgemaakt met betrekking tot het gebouw/de woning/… (kiezen), voorwerp van huidige verkoop, door erkend energiedeskundige [naam], daterend van [datum] met vermelding van unieke code UC: ***/certificaatnummer *** (kiezen), met label A/B/C/… (kiezen). De verkoper en koper verklaren uitdrukkelijk dat de koper, vóór het verlijden van huidige akte, op de hoogte werd gebracht van het bestaan en de inhoud van dit energieprestatiecertificaat. Het origineel van dit energieprestatiecertificaat wordt heden door de verkoper aan de koper overhandigd.(Opmerking: De unieke code is een deel van het certificaatnummer dat op ieder EPC vermeld wordt. Het bestaat uit het tweede groepje van maximum tien cijfers van het certificaatnummer. De nullen voor het eigenlijke cijfer mogen weggelaten worden. Om een mogelijke verwarring met de vermelding van het kengetal van het EPC of andere informatie te vermijden, moet voor de unieke code \"UC' worden vermeld.)", }, { id: "res-afwezig-onderhands", hypothese: "EPC residentieel AFWEZIG — onderhandse overeenkomst (verkoop en verhuur)", tekst: "De verkoper/verhuurder/… (kiezen) verklaart nog niet te beschikken over een geldig energieprestatiecertificaat met betrekking tot het gebouw/ de woning/… (kiezen), voorwerp van deze overeenkomst, en verklaart bijkomend volledig op de hoogte te zijn gesteld van de sanctie die hem kan worden opgelegd wegens miskenning van deze verplichting, waarvan hij dan ook de gevolgen volledig op zich neemt. Hij verbindt er zich toe om eerstdaags een energiedeskundige aan te duiden die zal overgaan tot de opmaak van het energieprestatiecertificaat. De kosten voor de opmaak vallen ten laste van de verkoper/ verhuurder/…. (kiezen). Van zodra het energieprestatiecertificaat is opgemaakt wordt de inhoud ervan meegedeeld aan de koper/ huurder/…. (kiezen). Deze laatste bevestigt uitdrukkelijk de huidige overeenkomst te willen sluiten, ongeacht de inhoud van het energieprestatiecertificaat.In geval van verhuur:Daarnaast bestaat er de mogelijkheid voor de huurder om klacht neer te leggen bij het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap (VEKA) met betrekking tot de afwezigheid van het energieprestatiecertificaat. In geval van verkoop:Daarnaast bestaat er de mogelijkheid voor de koper om klacht neer te leggen bij het VEKA met betrekking tot de afwezigheid van het energieprestatiecertificaat. Vervolg in geval van verkoop:Het origineel energieprestatiecertificaat zal aan de koper overhandigd worden bij de ondertekening van de notariële akte. De koper bevestigt te weten dat het energieprestatiecertificaat een louter informatief document is dat niet als een essentieel of doorslaggevend element wordt beschouwd om onderhavige overeenkomst te sluiten.", }, { id: "res-afwezig-akte", hypothese: "EPC residentieel AFWEZIG — authentieke verkoopakte", tekst: "Ondergetekende minuuthoudende notaris stelt vast dat er geen energieprestatiecertificaat werd opgemaakt met betrekking tot het gebouw/de woning/… (kiezen), voorwerp van huidige verkoop. Hij vestigt uitdrukkelijk de aandacht van de verkoper op de sanctie die hem kan worden opgelegd wegens miskenning van deze verplichting. De verkoper en koper verklaren volledig op de hoogte te zijn gesteld van deze miskende verplichting.Ondergetekende minuuthoudende notaris zal, zoals decretaal voorgeschreven, na het verlijden van huidige authentieke akte, onverwijld het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap (VEKA) op de hoogte stellen van het niet beschikbaar zijn van een geldig energieprestatiecertificaat bij de verkoop van het gebouw/de woning/…. (kiezen).Partijen verklaren voor de goede orde en bevestigen wederzijds, ondanks de mogelijkheid voor de koper om klacht neer te leggen bij het VEKA, dat de afwezigheid van het energieprestatiecertificaat op heden de geldigheid van onderhavige verkoop op geen enkele wijze beïnvloedt. Zij verzoeken ondergetekende notaris dan ook om, ondanks de voormelde inlichtingen, huidige overeenkomst authentiek vast te stellen.", }, { id: "gemeenschappelijke-delen", hypothese: "EPC gemeenschappelijke delen (appartementsgebouw) — kopie aanwezig of afwezig (overeenkomst én akte)", tekst: "De verplichting om over een EPC gemeenschappelijke delen te beschikken, wordt trapsgewijs ingevoerd: Vanaf 1 januari 2022 verplicht voor appartementsgebouwen met minstens vijftien gebouweenheden, waarvan minstens twee residentiële gebouweenheden die zelf geen gemeenschappelijke delen zijnVanaf 1 januari 2023 verplicht voor appartementsgebouwen met minstens vijf gebouweenheden, waarvan minstens twee residentiële gebouweenheden die zelf geen gemeenschappelijke delen zijnVanaf 1 januari 2024 verplicht voor appartementsgebouwen met minstens twee residentiële gebouweenheden die zelf geen gemeenschappelijke delen zijnHet laten opmaken van dit EPC is de verantwoordelijkheid van de VME (of indien het gebouw in handen van één eigenaar is, de eigenaar).Voor een nieuwbouw appartementsgebouw moet er pas een EPC gemeenschappelijke delen zijn tien jaar na het verkrijgen van de stedenbouwkundige vergunning of de omgevingsvergunning voor stedenbouwkundige handelingen.OPTIONEEL INDIEN APPARTEMENTSGEBOUW MET MINSTENS TWEE GEBOUWEENHEDEN:De verkoper/verhuurder verklaart dat hij/de Vereniging van Mede-eigenaars (afhankelijk of er sprake is van een ME of niet) voor het gebouw nog geen EPC gemeenschappelijke delen liet opmaken en dat hij de koper dus geen kopie van het EPC gemeenschappelijke delen heeft bezorgd.\n[EVENTUEEL NA INWERKINGTREDING VERPLICHTING] De koper wordt erop gewezen dat dit EPC verplicht aanwezig moet zijn sinds DATUM. De eigenaar/Vereniging van Mede-eigenaars kan/kunnen beboet worden aangezien het EPC gemeenschappelijke delen nog niet is opgemaakt.OFDe verkoper/verhuurder verklaart dat hij de koper/huurder een kopie van het meest recente EPC gemeenschappelijke delen dat hij in zijn bezit heeft, heeft bezorgd.", }, { id: "nr-aanwezig-onderhands", hypothese: "EPC (klein) niet-residentieel AANWEZIG — onderhandse overeenkomst (verkoop en verhuur)", tekst: "De verkoper verklaart dat het goed:geen residentiële hoofdbestemming heeft. geen alleenstaande gebouw is met een totale bruikbare vloeroppervlakte van minder dan 50 m2geen (deel uitmaakt van een) tijdelijk gebouw dat in principe niet langer dan twee jaar wordt gebruiktniet gebruikt wordt voor erediensten en religieuze activiteitengeen industriële hoofdbestemming heeftgeen werkplaats isgeen opslagplaats is voor niet-industrieel gebruikgeen landbouwgebouw isgeen elektriciteitscabine isDe verkoper verklaart aldus dat het goed een niet-residentiële hoofdbestemming heeft.De verkoper/verhuurder/… (kiezen) beschikt voor het goed over een EPC (kleine) niet-residentiële gebouwen met unieke code UC: ***/certificaatnummer *** (kiezen), met label A/B/C/… (kiezen). De koper/huurder/… (kiezen) verklaart een kopie van dit certificaat ontvangen te hebben.Vervolg in geval van verkoop:De verkoper zal het origineel EPC aan de koper overhandigen bij de ondertekening van de notariële akte. Voor de koper is het EPC een louter informatief document dat hij niet als essentieel of doorslaggevend beschouwt om deze overeenkomst te sluiten.\n[EVENTUEEL VERVOLGEN indien duidelijk is dat tussen compromis en akte een nieuw EPC moet worden opgemaakt:] Omdat het EPC niet meer geldig zal zijn bij de notariële akte, verbindt de verkoper zich er toe een nieuw EPC te laten opmaken tegen de akte. Blijkt uit dit nieuw EPC een andere EPC-score, dan kan geen van beide partijen aanspraak maken op wijziging van de prijs of, in geval van een slechtere score, uitvoering van aanpassingswerken op kosten van de verkoper.\n[EVENTUEEL VERVOLGEN indien tussen compromis en akte misschien een nieuw EPC moet worden opgemaakt:] Zou het EPC niet meer geldig zijn bij de notariële akte, dan verbindt de verkoper zich er toe een nieuw EPC te laten opmaken tegen de akte. Blijkt uit dit nieuw EPC een andere EPC-score, dan kan geen van beide partijen aanspraak maken op wijziging van de prijs of, in geval van een slechtere score, uitvoering van aanpassingswerken op kosten van de verkoper.(Opmerking: De unieke code is een deel van het certificaatnummer dat op ieder EPC vermeld wordt. Het bestaat uit het tweede groepje van maximum tien cijfers van het certificaatnummer. De nullen voor het eigenlijke cijfer mogen weggelaten worden. Om een mogelijke verwarring met de vermelding van het kengetal van het EPC of andere informatie te vermijden, moet voor de unieke code \"UC' worden vermeld.)", }, { id: "nr-aanwezig-akte", hypothese: "EPC (klein) niet-residentieel AANWEZIG — authentieke verkoopakte", tekst: "De verkoper verklaart dat het goed:geen residentiële hoofdbestemming heeft. geen alleenstaande gebouw is met een totale bruikbare vloeroppervlakte van minder dan 50 m2geen (deel uitmaakt van een) tijdelijk gebouw dat in principe niet langer dan twee jaar wordt gebruiktniet gebruikt wordt voor erediensten en religieuze activiteitengeen industriële hoofdbestemming heeftgeen werkplaats isgeen opslagplaats is voor niet-industrieel gebruikgeen landbouwgebouw isgeen elektriciteitscabine isDe verkoper verklaart aldus dat het goed een niet-residentiële hoofdbestemming heeft.Een EPC (kleine) niet-residentiële gebouwen werd opgemaakt op [datum] met unieke code UC: ***/certificaatnummer *** (kiezen), met label A/B/C/… (kiezen). Partijen verklaren dat de koper, vóór het verlijden van deze akte, op de hoogte werd gebracht van het bestaan en de inhoud van dit EPC. De verkoper overhandigt het origineel van dit EPC bij de akte aan de koper.(Opmerking: De unieke code is een deel van het certificaatnummer dat op ieder EPC vermeld wordt. Het bestaat uit het tweede groepje van maximum tien cijfers van het certificaatnummer. De nullen voor het eigenlijke cijfer mogen weggelaten worden. Om een mogelijke verwarring met de vermelding van het kengetal van het EPC of andere informatie te vermijden, moet voor de unieke code \"UC' worden vermeld.)", }, { id: "nr-afwezig-onderhands", hypothese: "EPC (klein) niet-residentieel AFWEZIG — onderhandse overeenkomst (verkoop en verhuur)", tekst: "De verkoper verklaart dat het goed:geen residentiële hoofdbestemming heeft. geen alleenstaande gebouw is met een totale bruikbare vloeroppervlakte van minder dan 50 m2geen (deel uitmaakt van een) tijdelijk gebouw dat in principe niet langer dan twee jaar wordt gebruiktniet gebruikt wordt voor erediensten en religieuze activiteitengeen industriële hoofdbestemming heeftgeen werkplaats isgeen opslagplaats is voor niet-industrieel gebruikgeen landbouwgebouw isgeen elektriciteitscabine isDe verkoper verklaart aldus dat het goed een niet-residentiële hoofdbestemming heeft.De verkoper/verhuurder/… (kiezen) verklaart nog niet te beschikken over een EPC. Hij verklaart op de hoogte te zijn van de eventuele sanctie, waarvan hij de gevolgen volledig op zich neemt. Hij verbindt er zich toe om binnen één maand vanaf vandaag een energiedeskundige aan te duiden die een EPC zal opmaken. De kosten voor de opmaak vallen ten laste van de verkoper/ verhuurder/…. (kiezen). [INGEVAL VAN VERKOOP: Van zodra het EPC is opgemaakt, wordt de inhoud ervan meegedeeld aan de koper] [INGEVAL VAN HUUR: Een kopie van het EPC zal aan de huurder worden overhandigd]. Voor de koper/huurder/… is het EPC een louter informatief document dat hij niet als essentieel of doorslaggevend beschouwt om deze overeenkomst te sluiten.De partijen bevestigen uitdrukkelijk deze overeenkomst te willen sluiten.Vervolg in geval van verkoop:De verkoper zal het origineel EPC aan de koper overhandigen bij de notariële akte.", }, { id: "nr-afwezig-akte", hypothese: "EPC (klein) niet-residentieel AFWEZIG — authentieke verkoopakte", tekst: "De verkoper verklaart dat het goed:geen residentiële hoofdbestemming heeft. geen alleenstaande gebouw is met een totale bruikbare vloeroppervlakte van minder dan 50 m2geen (deel uitmaakt van een) tijdelijk gebouw dat in principe niet langer dan twee jaar wordt gebruiktniet gebruikt wordt voor erediensten en religieuze activiteitengeen industriële hoofdbestemming heeftgeen werkplaats isgeen opslagplaats is voor niet-industrieel gebruikgeen landbouwgebouw isgeen elektriciteitscabine isDe verkoper verklaart aldus dat het goed een niet-residentiële hoofdbestemming heeft.De notaris stelt vast dat er geen EPC \"(kleine) niet-residentiële gebouwen\" werd opgemaakt. Hij vestigt uitdrukkelijk de aandacht van de verkoper op de sanctie die hem kan worden opgelegd wegens miskenning van deze verplichting. De koper weet dat hij klacht kan neerleggen bij het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap (VEKA).Partijen verklaren dat de afwezigheid van het EPC de geldigheid van de verkoop op geen enkele wijze beïnvloedt. Partijen verzoeken de notaris om hun overeenkomst authentiek vast te stellen.De notaris zal het VEKA op de hoogte stellen van het ontbreken van een EPC \"(kleine) niet-residentiële gebouwen\" bij de verkoop.", }, { id: "epb-aangifteplicht-verkoop", hypothese: "EPB-aangifteplicht bij verkoop (nieuwbouw/vergunningsplichtige werken) — geen promotor-bouwheer", tekst: "Aangifteplicht wordt overgedragen Het goed is op vandaag nog niet voorlopig opgeleverd.In overeenstemming met artikel 11.1.9, §1 van het Energiedecreet, draagt de verkoper, naar aanleiding van de verkoop van [te kiezen: het gebouwde, te bouwen, te verbouwen of in aanbouw zijnde goed], zijn aangifteplicht over aan de koper.Een tussentijds verslag, opgemaakt door verslaggever X, aangesteld door de verkoper en ondertekend door de verslaggever, de verkoper en de koper wordt overhandigd aan de koper.\n[EVENTUEELIn dit tussentijds verslag worden alle maatregelen die uitgevoerd zijn of die uitgevoerd moeten worden om aan de EPB-eisen te voldoen, opgesomd en wordt vermeld wie voor de uitvoering van de verschillende maatregelen instaat.De verkoper is verplicht om na het beëindigen van de werken, de nodige gegevens van de door hem of in zijn opdracht uitgevoerde werken, ter beschikking van de koper te stellen en dit met het oog op het opstellen van de definitieve EPB-aangifte.]", }, { id: "epb-aangifteplicht-promotor-overgedragen", hypothese: "EPB-aangifteplicht bij verkoop DOOR EEN PROMOTOR-BOUWHEER — aangifteplicht WORDT overgedragen aan de koper (art. 11.1.9 §2 Energiedecreet)", tekst: "Aangifteplicht wordt overgedragenIn overeenstemming met artikel 11.1.9, §2 van het Energiedecreet, draagt de promotor-bouwheer, naar aanleiding van de verkoop van [te kiezen: de/het gebouwde, te bouwen, te verbouwen of in aanbouw zijnde woning of appartement], zijn aangifteplicht over aan de koper.In overeenstemming met artikel 11.1.9, §2, 2° van hetzelfde decreet wordt een tussentijds verslag, zoals bedoeld in artikel 11.1.9, §2, 2°, aan de koper overhandigd. De promotor-bouwheer werd geïnformeerd omtrent zijn verplichting om na het beëindigen van de werken, de nodige gegevens van de door hem of in zijn opdracht uitgevoerde werken, ter beschikking van de koper te stellen en dit met het oog op het opstellen van de definitieve EPB-aangifte.", }, { id: "epb-aangifteplicht-promotor-niet-overgedragen", hypothese: "EPB-aangifteplicht bij verkoop DOOR EEN PROMOTOR-BOUWHEER — aangifteplicht wordt NIET overgedragen (bouwheer blijft aangifteplichtig)", tekst: "Aangifteplicht wordt niet overgedragenNaar aanleiding van de verkoop van [te kiezen: de/het gebouwde, te bouwen, te verbouwen of in aanbouw zijnde woning of appartement] wordt de aangifteplicht in het kader van de EPB-reglementering, niet overgedragen door de bouwheer-promotor aan de koper.De bouwheer verklaart op [datum] een startverklaring te hebben ingediend bij het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap. Uiterlijk binnen de 6 maanden na de ingebruikname van het gebouw moet een EPB-aangifte ingediend worden bij het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap. Deze aangifte omschrijft de uitgevoerde maatregelen betreffende de energieprestaties.Partijen komen overeen dat de bouwheer zal instaan voor de EPB-aangifte. Deze aangifte omschrijft de uitgevoerde maatregelen betreffende de energieprestaties en moet binnen de decretale termijn ingediend worden. Deze termijn is terug te vinden in artikel 11.1.8 Energiedecreet.De bouwheer verbindt zich ertoe het originele exemplaar van het energieprestatiecertificaat-bouw (EPC-bouw) toe te voegen aan het hiervoor vermelde postinterventiedossier.", }, { id: "renovatieplicht-residentieel-overdracht", hypothese: "Renovatieverplichting residentieel (label E/F, akte vanaf 1/1/2023) — overeenkomst én akte", tekst: "Algemene opmerking: De renovatieverplichting is opgenomen in artikel 9.3.4 en volgende Energiebesluit. Het goed is een residentieel gebouw/residentiële gebouweenheid.De koper wordt erop gewezen dat het goed binnen zes jaar vanaf de authentieke akte/vandaag het minimale energieprestatieniveau label D moet halen.[INDIEN APPARTEMENT] De koper wordt erop gewezen dat hij voor het uitvoeren van de renovaties de medewerking van de andere mede-eigenaars nodig kan hebben.Binnen zes jaar vanaf de authentieke akte/vandaag moet een nieuw EPC residentiële gebouwen zijn opgemaakt.\n[EVENTUEEL]Indien de koper evenwel het verkochte goed binnen zes jaar vanaf de authentieke akte/vandaag zal slopen, is hij vrijgesteld van de renovatieverplichting.\n[EVENTUEELHet verkochte goed:is een beschermd monumentmaakt deel uit van:stads- of dorpsgezicht komt voor op de vastgestelde inventaris van bouwkundig erfgoedHierdoor is de koper vrijgesteld van de verplichting om naar aanleiding van deze overdracht een minimaal energieprestatieniveau te behalen. ]De koper is gewezen op de mogelijke administratieve geldboetes bij niet-naleving van de renovatieverplichting.Voor verdere informatie worden de partijen verwezen naar www.energiesparen.be of een energiedeskundige.De koper is er op gewezen dat een andere (strengere of lichtere) renovatieplicht kan gelden, als hij binnen de zes jaar na de authentieke akte de bestemming van het goed wijzigt of het goed opsplitst of samenvoegt met een ander goed.Optioneel: De koper wordt erop gewezen dat de renovatieverplichtingen in de toekomst kunnen verstrengen.Zo voorziet de huidige regelgeving in strengere eisen indien het goed na 1 januari 2028 wordt overgedragen (notariële overdracht in volle eigendom).Dit betekent dat voor elke overdracht van kleine niet-residentiële en residentiële gebouwen en gebouweenheden een renovatieplicht met een minimumlabel C geldt vanaf die datum.Dit label wordt volgens de huidige regelgeving verder verstrengd indien een overdracht gebeurt vanaf 2035, 2040 en 2045.Optioneel: De koper wordt erop gewezen dat ook los van de overdracht bepaalde renovatieverplichtingen kunnen gelden.", }, { id: "renovatieplicht-residentieel-vervolgoverdracht", hypothese: "Renovatieverplichting residentieel — vervolgoverdracht (plicht gold al bij de vorige overdracht, nog niet uitgevoerd)", tekst: "Sinds 1/1/2026 is de termijn om te voldoen aan de renovatieverplichting verlengd naar 6 jaar (voorheen 5 jaar). Er is geen overgangsregeling, waardoor de nieuwe termijn ook van toepassing is op reeds lopende verplichtingen. In overeenkomsten van vóór 1/1/2026 kan er dus nog sprake zijn van een termijn van 5 jaar, waar dit door de wijziging van de regelgeving ondertussen 6 jaar is geworden. Het goed is een residentieel gebouw of residentiële gebouweenheid in de zin van het Energiebesluit.De verkoper verklaart dat hij voor het goed de verplichting heeft om tegen DATUM (= 6 jaar na A1) het goed te renoveren naar label D en een nieuw energieprestatiecertificaat te laten opmaken:***De verkoper verklaart dat hij deze renovaties deels heeft uitgevoerd/niet heeft uitgevoerd.\n[EVENTUEEL] Hij heeft de koper de nodige bewijzen bezorgd van de reeds uitgevoerde werken.(Suboptie: binnen eerste 6 jaar)De koper is verplicht om de resterende renovaties uit te voeren en een nieuw energieprestatiecertificaat te laten opmaken tegen DATUM (= 6 jaar na A1).(Suboptie: na eerste 6 jaar)De verkoper erkent dat hij de nodige renovaties niet tijdig heeft uitgevoerd. De koper is verplicht om de resterende renovaties uit te voeren.Partijen komen overeen over de eventuele boetes als volgt: ***. [VOORBEELD] De koper verbindt er zich toe om tegen *** (= conventioneel te onderhandelen termijn) de resterende renovaties uit te voeren. Alle eventuele boetes die hun oorsprong vinden in een verzuim voorafgaand aan het verstrijken van die termijn, blijven ten laste van de verkoper.Alle overige boetes vallen ten laste van de koper. Optioneel: De koper wordt erop gewezen dat de renovatieverplichtingen in de toekomst kunnen verstrengen.Zo voorziet de huidige regelgeving in strengere eisen indien het goed na 1 januari 2028 wordt overgedragen (notariële overdracht in volle eigendom).Dit betekent dat voor elke overdracht van kleine niet-residentiële en residentiële gebouwen en gebouweenheden een renovatieplicht met een minimumlabel C geldt vanaf die datum.Dit label wordt volgens de huidige regelgeving verder verstrengd indien een overdracht gebeurt vanaf 2035, 2040 en 2045.", }, { id: "renovatieplicht-niet-residentieel-akte", hypothese: "Renovatieverplichting niet-residentieel — overdracht, authentieke akte", tekst: "Algemene opmerking: De renovatieverplichting is opgenomen in artikel 9.3.1 en 9.3.2 Energiebesluit. Op vandaag zijn er evenwel nog veel onduidelijkheden over de concrete toepassing van de renovatieplicht.Het goed is een niet-residentieel gebouw.De koper wordt erop gewezen dat het goed binnen zes jaar vanaf vandaag aan de volgende minimale energieprestatieniveaus moet voldoen:als voor dakisolatie op vandaag de minimale R-waarde van 0,75 m2K/W niet gehaald wordt, wordt dakisolatie met een maximale U-waarde van 0,24 W/m2K geplaatstenkel glas wordt vervangen door beglazing met een maximale U-waarde 1 W/m2Kcentrale warmteopwekkers die deel uitmaken van een installatie voor ruimteverwarming die op vandaag ouder dan vijftien jaar zijn, worden vervangen door een nieuwe warmteopwekker, tenzij kan worden aangetoond dat de installatie voor ruimteverwarming aan de minimale installatie-eisen voor renovatie, zoals beschreven in Bijlage XII van het Energiebesluit, voldoet. Als er een aardgasnet aanwezig is in de straat, mag daarbij geen nieuwe stookolieketel geplaatst wordenKoelinstallaties die op vandaag ouder zijn dan vijftien jaar en gebruik maken van koelmiddelen op basis van ozonlaagafbrekende stoffen, zoals omschreven in titel II, hoofdstuk 1.1, artikel 1.1.2 van het VLAREM of gebruik maken van koelmiddelen met een GWP-waarde van minstens 2500, berekend volgens de methodiek vastgelegd in bijlagen I, II en IV van EU-verordening 517/2014, worden verplicht vervangen door koelinstallaties die geen gebruik maken van dergelijke koelmiddelenBovendien moeten de kleine niet-residentiële gebouwen bijkomend binnen zes jaar vanaf vandaag minimaal energieprestatielabel C behalen.Die kleine niet-residentiële gebouwen kunnen er ook voor kiezen om in plaats van de verplichting tot het behalen van een EPC label C een minimaal aandeel hernieuwbare energie van 5% te behalen. Binnen zes jaar vanaf vandaag moet een nieuw EPC niet-residentiële gebouwen zijn opgemaakt.\n[EVENTUEEL]Indien de koper evenwel het verkochte goed binnen zes jaar vanaf vandaag zal slopen, is hij vrijgesteld van de renovatieverplichting.\n[EVENTUEELHet verkochte goed:is een beschermd monumentmaakt deel uit van:stads- of dorpsgezicht komt voor op de vastgestelde inventaris van bouwkundig erfgoedHierdoor is de koper vrijgesteld van de verplichtingen inzake:dakisolatie (voor de schildelen waarop de bescherming rust)het vervangen van enkel glas (voor de schildelen waarop de bescherming rust) het vervangen van centrale warmteopwekkers en koelinstallatiesIndien klein niet-residentieel goed: het behalen van een minimaal label C of minimaal aandeel hernieuwbare energie van 5%]het behalen van een minimaal energieprestatielabel C of een minimaal aandeel hernieuwbare energie van 5%]De koper is gewezen op de mogelijke administratieve geldboetes bij niet-naleving van de renovatieverplichting.Voor verdere informatie worden de partijen verwezen naar www.energiesparen.be of een energiedeskundige.De koper wordt er op gewezen dat een andere (strengere of lichtere) renovatieplicht kan gelden, als hij binnen de zes jaar na de authentieke akte de bestemming van het goed wijzigt of het goed opsplitst of samenvoegt met een ander goed.Optioneel: De koper wordt erop gewezen dat de renovatieverplichtingen in de toekomst kunnen verstrengen.Zo voorziet de huidige regelgeving in strengere eisen indien het goed na 1 januari 2028 wordt overgedragen (notariële overdracht in volle eigendom).Dit betekent dat voor elke overdracht van kleine niet-residentiële en residentiële gebouwen en gebouweenheden een renovatieplicht met een minimumlabel C geldt vanaf die datum.Dit label wordt volgens de huidige regelgeving verder verstrengd indien een overdracht gebeurt vanaf 2035, 2040 en 2045.Optioneel: De koper wordt erop gewezen dat ook los van de overdracht bepaalde renovatieverplichtingen kunnen gelden.", }, { id: "renovatieplicht-niet-residentieel-deeleenheid-groter-gebouw", hypothese: "Renovatieverplichting niet-residentieel — overdracht van een niet-residentiële gebouweenheid die deel uitmaakt van een groter gebouw dat niet volledig verkocht wordt/niet volledig niet-residentieel is (authentieke akte)", tekst: "Algemene opmerking: deze clausule dient enkel opgenomen te worden ingeval van notariële overdracht in volle eigendom, vestiging en (vanaf 1 september 2023) overdracht van erfpacht en opstal. De renovatieverplichting is opgenomen in artikel 9.3.1 en 9.3.2 Energiebesluit. Op vandaag zijn er evenwel nog veel onduidelijkheden over de concrete toepassing van de renovatieplicht.Het goed is een niet-residentiële gebouweenheid die deel uitmaakt van een groter gebouw dat niet volledig verkocht wordt/niet volledig niet-residentieel is.De koper wordt erop gewezen dat het goed binnen zes jaar vanaf vandaag aan de volgende minimale energieprestatieniveaus moet voldoen:als voor dakisolatie op vandaag de minimale R-waarde van 0,75 m2K/W niet gehaald wordt, wordt dakisolatie met een maximale U-waarde van 0,24 W/m2K geplaatstenkel glas wordt vervangen door beglazing met een maximale U-waarde 1 W/m2Kcentrale warmteopwekkers die deel uitmaken van een installatie voor ruimteverwarming die op vandaag ouder dan vijftien jaar zijn, worden vervangen door een nieuwe warmteopwekker, tenzij kan worden aangetoond dat de installatie voor ruimteverwarming aan de minimale installatie-eisen voor renovatie, zoals beschreven in Bijlage XII van het Energiebesluit, voldoet. Als er een aardgasnet aanwezig is in de straat, mag daarbij geen nieuwe stookolieketel geplaatst wordenKoelinstallaties die op vandaag ouder zijn dan vijftien jaar en gebruik maken van koelmiddelen op basis van ozonlaagafbrekende stoffen, zoals omschreven in titel II, hoofdstuk 1.1, artikel 1.1.2 van het VLAREM of gebruik maken van koelmiddelen met een GWP-waarde van minstens 2500, berekend volgens de methodiek vastgelegd in bijlagen I, II en IV van EU-verordening 517/2014, worden verplicht vervangen door koelinstallaties die geen gebruik maken van dergelijke koelmiddelenKleine niet-residentiële eenheden moeten bijkomend binnen zes jaar vanaf vandaag ook over een nieuw EPC (kleine) niet-residentiële gebouwen beschikken waaruit blijkt dat het goed minimaal energieprestatielabel D of een minimaal aandeel hernieuwbare energie van 5% behaalt. Aangezien het goed deel uitmaakt van een groter geheel, geldt de renovatieverplichting enkel voor de individuele onderdelen van de verkochte niet-residentiële eenheid.Binnen zes jaar vanaf vandaag moet een nieuw EPC niet-residentiële gebouwen zijn opgemaakt.\n[EVENTUEEL]Indien de koper evenwel het verkochte goed binnen zes jaar vanaf vandaag zal slopen, is hij vrijgesteld van de renovatieverplichting.\n[EVENTUEELHet verkochte goed:Is of maakt deel uit van een beschermd monumentmaakt deel uit van:stads- of dorpsgezicht komt voor op de vastgestelde inventaris van bouwkundig erfgoedMogelijk kan de koper vrijgesteld worden van volgende verplichtingen:dakisolatie het vervangen van enkel glas het vervangen van centrale warmteopwekkers en koelinstallatieshet behalen van een minimaal energieprestatielabel D of een minimaal aandeel hernieuwbare energie van 5%]Op basis van de actuele regeling is het niet duidelijk of een gebouweenheid ook onder deze uitzondering kan vallen.De koper is gewezen op de mogelijke administratieve geldboetes bij niet-naleving van de renovatieverplichting.Voor verdere informatie worden de partijen verwezen naar www.energiesparen.be of een energiedeskundige.De koper wordt er op gewezen dat een andere (strengere of lichtere) renovatieplicht kan gelden, als hij binnen de zes jaar na de authentieke akte de bestemming van het goed wijzigt of het goed opsplitst of samenvoegt met een ander goed.Optioneel: De koper wordt erop gewezen dat de renovatieverplichtingen in de toekomst kunnen verstrengen.Zo voorziet de huidige regelgeving in strengere eisen indien het goed na 1 januari 2028 wordt overgedragen (notariële overdracht in volle eigendom).Dit betekent dat voor elke overdracht van kleine niet-residentiële en residentiële gebouwen en gebouweenheden een renovatieplicht met een minimumlabel C geldt vanaf die datum.Dit label wordt volgens de huidige regelgeving verder verstrengd indien een overdracht gebeurt vanaf 2035, 2040 en 2045.Optioneel: De koper wordt erop gewezen dat ook los van de overdracht bepaalde renovatieverplichtingen kunnen gelden.", }, { id: "renovatieplicht-niet-residentieel-onderhands", hypothese: "Renovatieverplichting niet-residentieel — onderhandse overeenkomst", tekst: "Het goed is een niet-residentieel gebouw/niet-residentiële gebouweenheid.Ingevolge artikel 9.3.1 Energiebesluit kan door de overdracht een renovatieverplichting ontstaan die de koper/… binnen zes jaar na de authentieke akte moet naleven.Welke concrete renovaties en verplichtingen de koper/… zal moeten uitvoeren, moet hij nagaan aan de hand van het EPC en in overleg met een energiedeskundige.De koper wordt er op gewezen dat een andere (strengere of lichtere) renovatieplicht kan gelden, als hij binnen de zes jaar na de authentieke akte de bestemming van het goed wijzigt of het goed opsplitst of samenvoegt met een ander goed.\n[EVENTUEEL] De koper wordt erop gewezen dat de renovatieverplichtingen in de toekomst kunnen verstrengen.Zo voorziet de huidige regelgeving in strengere eisen indien het goed na 1 januari 2028 wordt overgedragen (notariële overdracht in volle eigendom).Dit betekent dat voor elke overdracht van kleine niet-residentiële en residentiële gebouwen en gebouweenheden een renovatieplicht met een minimumlabel C geldt vanaf die datum.Dit label wordt volgens de huidige regelgeving verder verstrengd indien een overdracht gebeurt vanaf 2035, 2040 en 2045.\n[EVENTUEEL] De koper wordt erop gewezen dat ook los van de overdracht bepaalde renovatieverplichtingen kunnen gelden.", }, { id: "renovatieplicht-niet-residentieel-vervolgoverdracht", hypothese: "Renovatieverplichting niet-residentieel — vervolgoverdracht (plicht gold al bij de vorige overdracht)", tekst: "Sinds 1/1/2026 is de termijn om te voldoen aan de renovatieverplichting verlengd naar 6 jaar (voorheen 5 jaar). Er is geen overgangsregeling, waardoor de nieuwe termijn ook van toepassing is op reeds lopende verplichtingen. In overeenkomsten van vóór 1/1/2026 kan er dus nog sprake zijn van een termijn van 5 jaar, waar dit door de wijziging van de regelgeving ondertussen 6 jaar is geworden.Het goed is een niet-residentieel gebouw of niet-residentiële gebouweenheid in de zin van het Energiebesluit.De verkoper verklaart dat hij voor het goed de verplichting heeft om tegen DATUM (= 6 jaar na A1) volgende renovaties uit te voeren en een nieuw energieprestatiecertificaat te laten opmaken:***Optie 1: De verkoper verklaart dat hij deze renovaties volledig heeft uitgevoerd. Hij heeft de koper hiervan de nodige bewijzen bezorgd.De renovaties blijken ook uit het nieuwe EPC van datum *** dat de verkoper liet opmaken OF de verkoper liet nog geen nieuw EPC opmaken. De koper verklaart op de hoogte te zijn dat dit nog moet gebeuren om de renovatieplicht correct na te leven.Optie 2: De verkoper verklaart dat hij deze renovaties deels heeft uitgevoerd/niet heeft uitgevoerd.\n[EVENTUEEL] Hij heeft de koper de nodige bewijzen bezorgd van de reeds uitgevoerde werken.(Suboptie: binnen eerste 6 jaar)De koper is verplicht om de resterende renovaties uit te voeren en een nieuw energieprestatiecertificaat te laten opmaken tegen DATUM (= 6 jaar na A1).(Suboptie: na eerste 6 jaar)De verkoper erkent dat hij de nodige renovaties niet tijdig heeft uitgevoerd. De koper is verplicht om de resterende renovaties uit te voeren.Partijen komen overeen over de eventuele boetes als volgt: ***. [VOORBEELD] De koper verbindt er zich toe om tegen *** (= conventioneel te onderhandelen termijn) de resterende renovaties uit te voeren. Alle eventuele boetes die hun oorsprong vinden in een verzuim voorafgaand aan het verstrijken van die termijn, blijven ten laste van de verkoper.Alle overige boetes vallen ten laste van de koper. Optioneel: De koper wordt erop gewezen dat de renovatieverplichtingen in de toekomst kunnen verstrengen.Zo voorziet de huidige regelgeving in strengere eisen indien het goed na 1 januari 2028 wordt overgedragen (notariële overdracht in volle eigendom).Dit betekent dat voor elke overdracht van kleine niet-residentiële en residentiële gebouwen en gebouweenheden een renovatieplicht met een minimumlabel C geldt vanaf die datum.Dit label wordt volgens de huidige regelgeving verder verstrengd indien een overdracht gebeurt vanaf 2035, 2040 en 2045.", }, ], parameters: [], agentwenken: "Vier beslisassen, combineer ze. AS 1 — aard van het goed: residentieel (woning/appartement) → res-varianten; (klein) niet-residentieel → nr-varianten; gemene delen van een appartementsgebouw → gemeenschappelijke-delen. AS 2 — is er een geldig EPC (kijk het attest en de geldigheidsdatum na in het dossier): aanwezig/afwezig. AS 3 — documenttype: onderhandse overeenkomst of authentieke akte (kies de overeenkomstige -onderhands/-akte-variant; nooit mengen). AS 4 — bijzondere regimes bovenop het EPC: nieuwbouw/vergunningsplichtige werken → epb-aangifteplicht-verkoop (gewone verkoper, art. 11.1.9 §1 Energiedecreet) of de epb-aangifteplicht-promotor-varianten (verkoop door een promotor-bouwheer: overgedragen = art. 11.1.9 §2 mét tussentijds verslag; niet-overgedragen = bouwheer blijft aangifteplichtig, startverklaring vereist); label E/F residentieel (akte vanaf 1/1/2023) → renovatieplicht-residentieel-overdracht, of -vervolgoverdracht als de plicht al bij de vórige overdracht gold en nog niet is uitgevoerd; niet-residentieel → renovatieplicht-niet-residentieel-akte/-onderhands/-vervolgoverdracht. Valkuilen: de termijn is sinds 1/1/2026 zes jaar (oude overeenkomsten vermelden soms nog vijf); bij een vervolgoverdracht de boete-afspraken tussen partijen expliciet regelen; het EPC gemene delen is een APARTE verplichting naast het EPC van de kavel.", toepasbaarOp: ["verkoopakte", "verkoopovereenkomst (compromis)", "schenkingsakte", "verdelingsakte", "vestiging-erfpacht-opstal"], bron: "Officiële Vlanot-clausules (Commissie decreten/clausules Vlanot, 2023-2025) — programmatisch letterlijk overgenomen uit de repo-back-up integratie/drive-backup/2026-07-02-backup-modellen-e-notariaat/ (Drive-id's in de bestandskoppen aldaar). De Franstalige cellen zijn de officiële Vlanot-vertalingen uit dezelfde bron.", parallelMetIds: ["administratieve-attesten", "ht-energieprestatie", "ht-renovatieplicht", "hta-energie-vlaanderen"], parallelVingerafdrukken: { "administratieve-attesten": "444d579c", "ht-energieprestatie": "bc2fee0a", "ht-renovatieplicht": "877d198c", "hta-energie-vlaanderen": "dffc9683", }, versie: "1.1", datum: "2026-07-04", wetsbasis: ["Energiedecreet van 8 mei 2009 (o.m. art. 11.2.1 e.v.)", "Energiebesluit van 19 november 2010 (o.m. art. 9.3.1-9.3.2)", "Vlaams Energie- en Klimaatplan (renovatieverplichting residentieel en niet-residentieel)"], nazicht: { status: "actueel", datum: "2026-07-04", aandachtspunten: "Officiële teksten letterlijk overgenomen; invulpunten uit de bron (***, [datum], (kiezen), …) letterlijk behouden en door de notaris in te vullen. Alineascheiding is heuristisch hersteld uit de platte back-up — lay-out nakijken bij eerste gebruik. De renovatieplicht-varianten dateren van december 2025 en vermelden de verkorte termijn sinds 1/1/2026; termijnen en sancties wijzigen regelmatig — actuele stand bij VEKA controleren. PARALLEL: de beknopte ENERGIEPRESTATIE-passage in administratieve-attesten (variant vlaanderen), ht-energieprestatie/ht-renovatieplicht (compromis) en hta-epc-epb-gewesten behandelen hetzelfde onderwerp — zie integratie/PARALLELLE-CLAUSULES.md.", }, }, ];