# Autonomie-roadmap — Notary.AI als volledig autonome notariële motor > **Herijkt einddoel (notaris, 2026-07-04):** Notary.AI voert *autonoom* de > volledige dossierketen van een notariskantoor uit — van intake tot en met de > formaliteiten en de archivering ná de akte — en reduceert de tussenkomst van > de notaris tot het wettelijk **onherleidbare ambtelijke sluitstuk** en de > eindverantwoordelijkheid die de wet hem persoonlijk oplegt. Dit document is de overkoepelende architectuur en het stappenplan om daar te raken. Het **vervangt niet** de bestaande `ARCHITECTURE.md` (gelaagdheid, datalaag, gouden-paden-motor) en `STAPPENPLAN.md`, maar zet ze in een ruimer kader: die beschrijven laag 4 (generatie/berekening) van de keten hieronder; dit document opent de lagen ervóór en erná. --- ## 1. Wat "alle taken van een notaris" wél en niet kan betekenen Eerlijk en met de nodige juridische nuance (zekerheid dat dit de correcte afbakening is: ~90 %): een deel van het notariële ambt is **bij wet aan een mens voorbehouden** en kan niet naar software. Dat is geen engineeringbeperking maar een keuze van de wetgever: - De notaris is **openbaar ambtenaar** (Ventôse-/Organieke Wet Notariaat). Enkel een benoemde, beëdigde notaris kan **authenticiteit verlenen**. - Het **verlijden** van de akte — identiteits- en wilscontrole, nagaan van de bekwaamheid en de vrije, geïnformeerde toestemming, de voorlezing/toelichting, en de ondertekening als ambtenaar (sinds 2020 ook digitaal via videoconferentie, maar nog steeds *door* de notaris) — blijft menselijk. - De **onpartijdige raadgevings- en onderzoeksplicht**, de **legaliteitscontrole met rechtsweigering**, en de **deontologische, tuchtrechtelijke en beroepsaansprakelijkheid** zijn persoonlijk aan de notaris. - De **eindverantwoordelijkheid inzake antiwitwas** (de notaris is persoonlijk een onderworpen entiteit) blijft menselijk. **Alles daarrond kan wél autonoom.** Het maximaal haalbare doel is dus: Notary.AI doet zelfstandig *alles* wat aan het verlijden voorafgaat en erop volgt, en levert bij het verlijden een volledig voorbereid, gecontroleerd en toelichtbaar dossier op — zodat de notaris enkel nog het onherleidbare ambtelijke oordeel en de handtekening bijdraagt. We noemen dit de **ambtelijke-voorbehoudgrens**. --- ## 2. Handelingsregime — van twee naar drie tiers Het bestaande governend principe (AGENTS.md) blijft, maar wordt uitgebreid met een derde tier voor de nieuwe, naar-buiten-handelende lagen: | Tier | Soort actie | Regime | |---|---|---| | 1 | **Genereren / berekenen / opzoeken** (werkdocument, geen gedeelde data gewijzigd) | Vrij, autonoom, proactief (ongewijzigd). | | 2 | **Muteren van de gedeelde kantoorbibliotheek** (modelclausules/-documenten) | Altijd via wijzigingsvoorstel ('Te valideren'); notaris keurt goed (ongewijzigd). | | 3 | **Handelen naar buiten / onomkeerbaar** (een opzoeking effectief aanvragen, een mail versturen, een neerlegging/registratie doen, geld doorstorten) | Alleen autonoom bij **hoge, gemeten zekerheid binnen vooraf goedgekeurde grenzen**, met volledige audit-trail; anders **escaleren** naar de notaris. | | — | **De ambtelijke handeling zelf** (verlijden, wilscontrole, voorlezing, rechtsweigering) | Nooit geautomatiseerd — de voorbehoudgrens. | Tier 3 is de kern van "autonoom handelen" en vergt een expliciet **zekerheids-/escalatiemodel** (zie laag 7) én een **verantwoordingslaag** (elke autonome handeling herleidbaar — deontologisch vereist). --- ## 3. Capaciteitslagen-architectuur De volledige keten, als lagen. Elke laag heeft een bewaakt contract naar de volgende, zodat autonomie stap voor stap naar rechts opschuift. ``` Laag 0 Governance & grenzen twee/drie-regimes, GDPR, ambtelijk voorbehoud, audit Laag 1 Perceptie / intake bronstukken → gestructureerd dossier (nu extern → kern) Laag 2 Dossierregie toestandsmachine over de hele levenscyclus + termijnen Laag 3 Compliance & opzoeking AML/KYC/UBO/sancties + externe opzoekingen (connectoren) Laag 4 Generatie & berekening ontwerp + mails + afrekening ← BESTAANDE motor (gouden paden) Laag 5 Uitvoering & formaliteiten registratie, overschrijving, databanken, aangiften Laag 6 Financieel derdengelden, afrekening, doorstorting, kantoorboekhouding Laag 7 Autonomie-besturing het brein: zekerheidsmeting, escalatie, self-check Laag 8 Ambtelijk sluitstuk de notaris (voorbehouden) ``` **Kernverschuiving t.o.v. vandaag:** laag 1 (documentbegrip, akteType-detectie, parameter-extractie) staat vandaag *buiten scope* — een externe agent doet dat. Voor autonomie wordt ze **kern van Notary.AI**. En de lagen 2/3/5/6/7 bestaan vandaag grotendeels nog niet; laag 4 is het rijpst. **Privacy/GDPR blijft leidend:** hoe meer lagen naar binnen komen, hoe strenger de scheiding tussen de lokale (persoonsgebonden) verwerking en wat ooit een externe dienst raakt. De bestaande placeholder-/lokale-invulaanpak (`handoff.ts`, `vulPlaceholdersLokaalIn.ts`) is het model voor élke nieuwe laag. --- ## 4. Gefaseerd stappenplan Elke fase verschuift de autonomiegrens één stap verder in de keten. Fasen zijn grotendeels serieel in *afhankelijkheid* maar de werven binnen een fase lopen parallel. - **Fase I — Zelfstandige intake (laag 1).** Notary.AI leest de bronstukken zelf en vult het `DossierIntake`-contract autonoom. Dit haalt het huidige externe stuk naar binnen en is de sleutel tot alles erna. - **Fase II — Dossierregie (laag 2).** Een dossier wordt een expliciete toestandsmachine met termijnbewaking en een "volgende stap"-motor over de hele levenscyclus (niet enkel het ontwerp). - **Fase III — Compliance & opzoekingen (laag 3).** AML/KYC/UBO als gestructureerde, bewaakte stap; externe opzoekingen via een connector-laag (met mock-adapters zolang de overheids-API's niet aangesloten zijn). - **Fase IV — Volledige generatie-dekking (laag 4).** De bestaande gouden-paden-roadmap (zie `ARCHITECTURE.md`) uitbreiden tot alle courante aktetypes, sub-paden, mails en afrekeningen. Loopt al. - **Fase V — Formaliteiten na de akte (laag 5).** Registratie, hypothecaire overschrijving, neerleggingen in de notariële databanken (CRT/CRH/DGL/NABAN), UBO, fiscale aangiften (o.m. aangifte van nalatenschap) — via de connector-laag, tier-3-geregeld. - **Fase VI — Financiële afhandeling (laag 6).** Derdengeldenrekening, cliëntafrekening, doorstortingen en de koppeling naar de kantoorboekhouding. Al gereserveerd (bewust nog niet uitgewerkt): de module-tegel "Boekhouding" (`lib/modules.ts`, `beschikbaar: false`) + scopepagina `app/boekhouding/`; dossiers zijn onderling koppelbaar (`lib/dossier/koppeling.ts`) zodat de module later per dossierketen kan groeperen. Uitwerking = AUT-S8. - **Fase VII — Autonome besturing (laag 7).** Het zekerheids-/escalatiemodel en de verantwoordingslaag die de tiers 1-3 over alle lagen heen bestuurt, zodat het kantoor de autonomiegrens per handelingstype kan instellen. De **ambtelijke-voorbehoudgrens (laag 8)** blijft in elke fase het eindpunt: het resultaat is telkens "klaar voor het verlijden", nooit het verlijden zelf. --- ## 5. Werven, gegroepeerd per Claude-model Naamruimte `AUT-##` (los van de bestaande genummerde backlog 1-34 in `ARCHITECTURE.md`, die de motor van laag 4 blijft sturen). Claim elke werf in `WERVEN.md` vóór de start. Modeltoewijzing volgt de vaste logica: **Fable 5** = mechanisch/scherp afgebakend; **Sonnet 5** = feature-/integratiewerk met matige ontwerpruimte; **Opus 4.8** = architecturale ontwerpkeuzes met veel onderlinge afwegingen of een juridisch-oordeel-raakvlak (komen telkens éérst per laag). ### Opus 4.8 — de dragende ontwerpkeuzes (eerst per laag) - **AUT-O1 · Zekerheids- & escalatiemodel (laag 7, tier 3).** ✅ Gedaan (ontwerp + bewaakte kern): `lib/dossier/autonomie.ts` beslist per handeling `autonoom` / `escaleren` / `verboden`. Dragende keuzes: (1) zekerheid is AFGELEID uit controleerbare gronden (`bepaalZekerheid`), niet los geasserteerd — een modelinschatting is hoogstens één grond; `grondenUitOnzekerheden` koppelt de bestaande onzekerhedenlus rechtstreeks aan; (2) DEFAULT-DENY voor tier 3 (`veiligeStandaardregel`: autonomie uit tenzij het kantoor ze per handelingstype aanzet, met een minimumniveau per impact); (3) het ambtelijk voorbehoud is ABSOLUUT (`tier: "ambtelijk"` → altijd `verboden`). Elk besluit draagt zijn reden + niveau mee, klaar voor de audit-trail (AUT-O2). Bewaakt in `autonomie.test.ts`. Resterend: aansluiten van echte tier-3-handelingen (AUT-S4/S5/S7/S8) via `beslisEscalatie`, en het kantoorbeleid persistent maken. - **AUT-O2 · Verantwoordings-/audit-model (laag 0).** ✅ Gedaan (ontwerp + bewaakte kern): `lib/dossier/audit.ts` is een append-only logboek met een integriteits-hashketen (elke regel hasht haar inhoud + de vorige hash; `verifieerAuditKetting` detecteert elke wijziging/verwijdering/herschikking). Dragende keuzes: (1) append-only + hashketen zodat integriteit sluitend aantoonbaar is zonder externe infrastructuur; (2) GDPR-scheiding ingebouwd — een regel bevat nooit persoonsgegevens (dossier via pseudoniem `dossierRef`, gronden/reden niet-persoonsgebonden zoals de AUT-O1-gronden al zijn); (3) puur/deterministisch — tijdstip wordt meegegeven, geen `Date.now()`. Sluit rechtstreeks aan op het AUT-O1-`Escalatiebesluit`. Bewaakt in `audit.test.ts`. Resterend: persistente opslag (Supabase, zoals gebruikslog/voorstellen) en het effectief loggen bij elke tier-3-handeling (AUT-S4/S5/S7/S8). - **AUT-O3 · Perceptielaag-contract (laag 1).** ✅ Gedaan (contract + bewaakte kern): `lib/dossier/perceptie.ts` legt de pijplijn Brondocument[] → (extractor per bronType) → `GeextraheerdeWaarneming[]` → `naarIntakeWaarnemingen` → de BESTAANDE merge (`tegenstrijdigheden.ts`, met bronprioriteit + conflictdetectie) vast — géén tweede merge. Dragende keuzes: (1) waarneming, niet waarheid (de perceptie beslecht nooit zelf een conflict — dat blijft de gezaghebbende bronprioriteitslaag); (2) geen extractor → geen gok (`onbekendeBronnen`, default-deny); (3) GDPR — perceptie is strikt lokaal (`Brondocument.tekst` bevat PII en verlaat het milieu niet; enkel de geanonimiseerde structuur stroomt verder). `perceptieGronden` voedt AUT-O1 (ontbrekend/tegenstrijdig vereist veld → blokkerende negatieve grond). Het register is nog leeg; de extractors per brondocumenttype zijn AUT-S1. Bewaakt in `perceptie.test.ts`. - **AUT-O4 · Dossier-levenscyclus-toestandsmachine (laag 2).** ✅ Gedaan (ontwerp + bewaakte kern): `lib/dossier/levenscyclus.ts` definieert de negen fasen (intake → compliance → opzoekingen → ontwerp → nazicht → ondertekening → formaliteiten → financiële afhandeling → afgesloten), de bewaakte overgangstabel (`magOvergaan` verbiedt sprongen die compliance/ondertekening overslaan) en de termijnbewaking (`termijnStatus`/`vervaldatumNaMaanden`, puur, tegen een referentiedatum). Dragende keuzes: (1) nieuw model NAAST de bestaande `DossierStatus` (die blijft ongemoeid; `faseVanStatus` mapt), vervangen is AUT-S3; (2) de ondertekening (het verlijden) is een `ambtelijke fase` — in de keten, maar door de notaris, niet geautomatiseerd; (3) puur/deterministisch. Bewaakt in `levenscyclus.test.ts`. Resterend (AUT-S3): de motor die de fase van een dossier voortstuwt en de "volgende stap" bepaalt. - **AUT-O5 · Connector-architectuur (laag 3/5).** ✅ Gedaan (ontwerp + bewaakte kern): `lib/connectoren/connector.ts` levert de adapter-/poort-laag naar externe systemen (overheids-opzoekingen, registratie, hypothecaire overschrijving, databanken) — de envelop rond de AUT-F3-fixtures. Dragende keuzes: (1) MOCK-EERST, ÉÉN CONTRACT: elke dienst is een `Connector` met dezelfde `voerUit`; `maakMockConnector` antwoordt uit de AUT-F3-fixtures, een echte HTTP-adapter implementeert later exact hetzelfde contract; (2) UNIFORM RESULTAATMODEL, NOOIT WERPEN (`ConnectorAntwoord` = "ok"|"fout" — geen exceptions over de laaggrens); (3) IDEMPOTENTIE voor onomkeerbare handelingen (elke aanvraag draagt een `idempotentiesleutel`; een herhaling geeft `herhaald: true` zonder de formaliteit opnieuw te doen); (4) de TIER-3-POORT is verplicht: `voerUitMetPoort` laat elke externe handeling eerst door `beslisEscalatie` (AUT-O1) en logt zowel de autonome uitvoering als de escalatie in de audit-ketting (AUT-O2) — enkel bij "autonoom" wordt de connector effectief aangeroepen, nooit stilzwijgend. Bewaakt in `connector.test.ts` (bewijst dat O1+O2+O5 samen sluiten). Resterend (AUT-S6/ S7/S8): de echte adapters per dienst achter hetzelfde contract. - **AUT-O6 · AML/KYC-risicomodel (laag 3).** ✅ Gedaan (ontwerp + bewaakte kern): `lib/dossier/aml.ts` (`beoordeelAmlRisico`) weegt de risicokenmerken (identiteit, UBO, PEP, sanctie, herkomst der gelden, ongebruikelijke verrichting, niet-fysieke aanwezigheid) tot een niveau (laag/midden/hoog/ onaanvaardbaar) + verplichte maatregelen. Dragende keuzes: (1) vrijgeven is NOOIT autonoom (`autonoomVrijgevenMogelijk: false`, altijd — de go/no-go en de CFI-CTIF-melding zijn persoonlijk aan de notaris); (2) ontbrekende identiteit/UBO is blokkerend; (3) een sanctie-hit is hard onaanvaardbaar (overschrijft de rest); (4) puur + verantwoordbaar (draagt de bijdragende factoren mee, geen PII). Bewaakt in `aml.test.ts`. Resterend (AUT-S5): de flow die de kenmerken verzamelt en de notaris de beslissing voorlegt. - **AUT-O7 · Financiële-integriteitsmodel (laag 6).** ✅ Gedaan (ontwerp + bewaakte kern): `lib/dossier/derdengelden.ts` modelleert de derdenrekening met harde waarborgen. Dragende keuzes: (1) het dossiersaldo wordt NOOIT negatief (`magUitbetalen`/`saldoBlijftPositief`/`beoordeelDoorstorting` weigeren elke uitbetaling boven het saldo); (2) sluitende afrekening (`controleerAfrekening`: saldo nul); (3) een doorstorting is NOOIT autonoom (`autonoomMogelijk: false`, altijd — voorbereiden + escaleren naar de notaris); (4) geld in gehele eurocent (nooit floats), puur + verantwoordbaar. Bewaakt in `derdengelden.test.ts`. Resterend (AUT-S8): de afrekening/derdengelden-flow + de bankconnector die door deze poort gaat. - **AUT-O8 · Autonome verbeteringslus — het zelfverbeteringscontract (evolutiviteit, laag 8).** ✅ Opgeleverd (`lib/dossier/verbeterlus.ts` + test). *Door de notaris uitdrukkelijk gevraagd: de app verbetert zichzelf op basis van de opgebouwde ervaring van Notary.AI.* De bouwstenen bestaan al los (gebruikslog `AUT-F5`, audit-trail `AUT-O2`, escalatiegronden `AUT-O1`, de wijzigingsvoorstel-pijplijn naar 'Te valideren', `bibliotheek-audit.ts`) maar zijn nergens tot één lus gekoppeld. Ontwerp het contract: welke geaggregeerde, PII-vrije signalen ze consumeert, welke getypeerde `VerbetervoorstelKandidaat` ze produceert, de rangschikking (frequentie × impact × recentheid) en de **anti-terugkoppeling** (een herhaald afgewezen voorstel wordt onderdrukt). Dragende invariant: **álles landt als voorstel in 'Te valideren' — nooit een automatische mutatie van de gedeelde bibliotheek** (tier 2 uit §2). Volledige omschrijving: `ARCHITECTURE.md` punt 49. Opbouw: `AUT-S9`. - **AUT-O9 · Kantoor-abstractie / multi-tenant (schaalbaarheid, laag 7/8).** ✅ Opgeleverd (`data/kantoorprofiel.ts` + test). Scheidt het kantoorgebonden deel (branding, sjablonen, briefhoofden, bankrekeningen derdengelden, ereloon-particulariteiten, gebruikersbeheer) van het universele deel (Belgisch recht: barema's, belastingtarieven, termijnen, modelclausules) in een `Kantoorprofiel`, en beslis de tenant-isolatie + GDPR-consequenties, zodat een tweede kantoor kan aansluiten zonder de code te forken. Volledige omschrijving: `ARCHITECTURE.md` punt 50 (voorbereiding: punt 58 — `KANTOOR`-constanten centraliseren; opbouw: punt 56). - **AUT-O10 · Akte sui generis — graceful-degradation-contract (flexibiliteit, laag 4).** ✅ Opgeleverd (`lib/dossier/suiGeneris.ts` + test). Definieert wat er met de typegebonden lagen (akteType-detectie, checklist, afrekening, opvolging, gouden-pad) gebeurt bij een vrije-vorm-akte zonder vast model: welke blijven werken, welke degraderen elegant, welke escaleren (`AUT-O1`). Invariant: de verplichte `beschrijving-onroerend-goed`-clausule en de voorbehoudgrens blijven onaantastbaar. Volledige omschrijving: `ARCHITECTURE.md` punt 51 (opbouw: punt 54). - **AUT-O11 · End-to-end dossier-orkestratie — de "dirigent" (autonomie, alle lagen).** ✅ Opgeleverd (`lib/dossier/orkestratie.ts` + test). Koppelt de afzonderlijke laag-motoren (`AUT-S1…S8`) tot één autonome doorloop per dossier, aangestuurd door de levenscyclus-toestandsmachine (`AUT-O4`), met de escalatiebeslissing (`AUT-O1`) bij elke tier-3-poort en verankering in de audit-trail (`AUT-O2`). Dragende keuze: hoever de doorloop autonoom gaat vóór verplichte notaris-tussenkomst, en hoe hij idempotent hervat na een escalatie (`AUT-O5`). Volledige omschrijving: `ARCHITECTURE.md` punt 52 (zichtbaarheid: punt 55, het autonomie-dashboard). ### Sonnet 5 — de opbouw per laag (ná het bijhorende Opus-ontwerp) - **AUT-S1 · Intake-extractors per brondocument (laag 1).** ✅ Gedaan: alle tien documentaire brontypes hebben een extractor in `lib/dossier/extractors/` (compromis, eigendomstitel, hypotheekattest, kadastraal uittreksel, stedenbouw, bodem, EPC, kredietofferte, identiteitsstuk, syndicusafrekening), op het AUT-O3-perceptiecontract: elk levert `GeextraheerdeWaarneming[]` (veldpad, waarde, bron/ref, zekerheid) die via `naarIntakeWaarnemingen` in de bestaande merge (bronPrioriteit + tegenstrijdigheden) stromen. Gedeelde pure parsing-hulp in `extractie-hulp.ts` (Belgische bedragen/datums). Dragende keuzes: (1) NOOIT GOKKEN — een niet-betrouwbaar veld blijft weg (→ escaleert via `perceptieGronden`); (2) zekerheidsgradatie per veld (gelabeld feit = zeker, vrije tekst/naam = onzeker); (3) de eigendomstitel schrijft naar de *Titel-velden zodat titel- en actueel-kadaster niet vermengen; (4) juridische besluiten (royement, betwisting lasten) worden nooit geraden. De AUT-F1 fundament-ratchet (`lib/fundament-ratchet.test.ts`) staat op nul extractorgaten. Resterend: rijkere veldbedekking en een LLM-extractor naast de regex-laag. - **AUT-S2 · Tegenstrijdigheden- & volledigheidsrapport (laag 1/2).** ✅ Gedaan: `lib/dossier/volledigheidsrapport.ts` (`stelVolledigheidsrapportSamen`) consolideert de bestaande berekeningen — `berekenOntbrekendeStukken` (afleiding.ts) en `berekenTegenstrijdigheden` (bronPrioriteit + `Veld.alternatieven`) — plus, optioneel, de AUT-O3-perceptiesignalen (`onbekendeBronnen`) tot één gestructureerd rapport. Dragende keuzes: (1) GEEN NIEUWE WAARHEID, enkel consolidatie; (2) twee soorten openpunten — een ontbrekend stuk is "nog te verzamelen" (aandachtspunten), een tegenstrijdigheid/ onleesbare bron is een integriteitsprobleem (geblokkeerd); beide blokkeren autonoom handelen (default-deny); (3) het rapport levert PII-vrije AUT-O1-gronden zodat een onvolledig/tegenstrijdig dossier nooit blind autonoom naar buiten handelt. Bewaakt in `volledigheidsrapport.test.ts`. Resterend: het rapport in de UI/MCP tonen. - **AUT-S3 · Levenscyclus-motor implementeren (laag 2).** ✅ Gedaan: `lib/dossier/levenscyclus-motor.ts` (`bepaalVolgendeStap`) stuwt een dossier door de AUT-O4-toestandsmachine — het bepaalt de aanbevolen volgende fase, of Notary.AI die autonoom mag voorbereiden, de openstaande actie en de blokkades, plus de termijnbewaking (compromis→akte, vier maanden). Dragende keuzes: (1) DEFAULT-DENY OP DE POORT — elke fase draagt een poortsoort (`FASE_POORT`): "data" (motor beoordeelt uit de gegevens), "notaris" (AML-go, validatie, doorstorting — nooit autonoom) of "ambtelijk" (het verlijden, de voorbehoudgrens); enkel "data"-fasen kunnen `klaarVoorOvergang`; (2) FASE-SPECIFIEKE RIJPHEID (ontbrekende opzoekingsstukken blokkeren intake niet maar wél opzoekingen→ontwerp; een kritieke tegenstrijdigheid blokkeert altijd); (3) geen nieuwe waarheid — hergebruikt faseVanStatus/volgendeFasen (AUT-O4) en het volledigheidsrapport (AUT-S2). Bewaakt in `levenscyclus-motor.test.ts`. Resterend: de motor de `DossierStatus` effectief laten voortstuwen en de rijkere termijnen (opschortende voorwaarden) uit opvolging.ts integreren. - **AUT-S4 · Opzoekingen-connectoren (laag 3), mock-eerst.** ✅ Mock-eerst gedaan: de mock-adapters per opzoeking bestaan (AUT-F4, `adapters/mock.ts`) én de dossier-gedreven ORCHESTRATIE is er nu — `lib/connectoren/opzoekingen-flow.ts` (`vereisteOpzoekingen`, `voerOpzoekingenUit`) bepaalt welke opzoekingen een dossier nodig heeft en stuurt ze één voor één door de AUT-O5-poort (`voerUitMetPoort` → escalatie AUT-O1 + audit AUT-O2). Dragende keuzes: (1) ALLES DOOR DE POORT (default-deny: zonder aangezette autonomie wordt elke opzoeking geëscaleerd, niet uitgevoerd); (2) idempotent per dossier (`${dossierRef}/${dienst}`); (3) een niet-aangesloten dienst komt zichtbaar in `nietAangesloten`, nooit geraden. Zo werkt intake→opzoekingen end-to-end vóór er één echte API is. Bewaakt in `opzoekingen-flow.test.ts`. Resterend (vereist externe API-toegang): de ECHTE overheids-adapters per dienst, die via het register (`connectorVoorDienst`, echt primeert op mock) naadloos overnemen — dan stijgt `MINIMUM_ECHTE_ADAPTERS` in de fundament-ratchet. - **AUT-S5 · AML/KYC-flow implementeren (laag 3).** ✅ Gedaan: `lib/dossier/aml-flow.ts` bouwt op het AUT-O6-risicomodel de flow — `bepaalOpenstaandeStappen` (KYC-controlelijst per partij), `beoordeelPartijAml` en `beoordeelDossierAml` (aggregatie tot het hoogste niveau + escalatie). Dragende keuzes: (1) SCREENING-STATUS ≠ RESULTAAT — een nog niet uitgevoerde screening (`undefined`) is een openstaande stap, geen stilzwijgend "ok"; (2) harde (identiteit/UBO/sanctie) vs. aandacht-stappen (PEP/herkomst); (3) ALTIJD ESCALEREN — `besluit: "voorleggen-notaris"` en `autonoomVrijgevenMogelijk: false`, met PII-vrije AUT-O1-gronden zodat een blokkerend/onaanvaardbaar AML-beeld ook elders het autonome handelen tegenhoudt. Bewaakt in `aml-flow.test.ts`. Resterend: de UI/MCP-flow die de kenmerken bij de notaris opvraagt en het besluit registreert. - **AUT-S6 · Generatie-dekking uitbreiden (laag 4).** De lopende gouden-paden-backlog: alle courante aktetypes/sub-paden, FR-spiegels, mails en afrekeningen — zie `ARCHITECTURE.md`. (Reeds actief.) - **AUT-S7 · Formaliteiten-connectoren (laag 5).** ✅ Mock-eerst gedaan: de mock-adapters bestaan (AUT-F4) én de geordende ORCHESTRATIE is er nu — `lib/connectoren/formaliteiten-flow.ts` (`vereisteFormaliteiten`, `voerFormaliteitenUit`) stuurt registratie → overschrijving in de wettelijke volgorde door de AUT-O5-poort. Dragende keuzes (t.o.v. de opzoekingen-flow AUT-S4): (1) HOGE IMPACT — formaliteit is onomkeerbaar, dus een hoge-impact-regel en default-deny; (2) STRIKTE VOLGORDE + STOP-BIJ-FALEN — gaat één schakel niet door (geëscaleerd/verboden/fout/niet-aangesloten), dan stoppen de volgende (nooit een overschrijving vóór de registratie); (3) idempotent + zichtbaar (`nietAangesloten`/`overgeslagen`). Bewaakt in `formaliteiten-flow.test.ts`. Resterend (vereist externe API-toegang): de echte adapters (registratie/overschrijving + CRT/CRH/DGL, NABAN/e-Depot, UBO, aangifte van nalatenschap), die via het register naadloos overnemen. - **AUT-S8 · Afrekening & derdengelden implementeren (laag 6).** ✅ Eerste uitwerking gedaan (vrijgegeven door de notaris, 2026-07-07): de boekhoudmodule (/boekhouding) levert per verkoopdossier het décompte van de koper, het décompte van de verkoper en het betalingsoverzicht van het kantoor, uit de pure motor `lib/dossier/verkoopdecompte.ts` (zelfde kosten/heffing als de afrekeningspijler; dekking per betaling via de AUT-O7-primitieven — het dossiersaldo wordt nooit negatief). Kernregel van de notaris: een makelaarsfactuur die het agentschap al op het voorschot inhield, VERVALT in het betalingsoverzicht (nooit tweemaal betalen) en de verwachte doorstorting daalt met het factuurbedrag; het nettosaldo van de verkoper is in beide gevallen identiek. Ontvangsten op de derdenrekening worden in de module geëncodeerd (`DerdengeldOntvangst` op het verkoopdossier, IndexedDB). Resterend: dezelfde flow voor de overige dossiertypes (schenking/nalatenschap), de export naar het boekhoudpakket en de bankconnector (tier 3, via AUT-O5). - **AUT-S9 · Autonome verbeteringslus — implementatie (laag 8).** ⏳ Bouwt op het `AUT-O8`-contract een pure analysemotor `lib/dossier/verbeterlus.ts` (`analyseerGebruikspatronen(events, auditsamenvatting) → VerbetervoorstelKandidaat[]`) met de rangschikking + anti-terugkoppeling, gekoppeld aan (a) een MCP-tool die de kandidaten ophaalt en na goedkeuring via de bestaande `voeg…VoorstelToe`-functies als échte voorstellen indient, en (b) een paneel in 'Te valideren' met de PII-vrije onderbouwing. Guard-test: geen enkel pad muteert de gedeelde bibliotheek rechtstreeks — alles via een voorstel. Volledige omschrijving: `ARCHITECTURE.md` punt 53. ### Fable 5 — het mechanische fundament (parallel inzetbaar) - **AUT-F1 · Ratchet-tests per nieuwe laag.** ✅ Gedaan: `lib/fundament-ratchet.test.ts` — laag 1: extractorgaten per documentair brontype (gat gedicht = schrappen in dezelfde commit; verdwenen extractor faalt hard) + geen extractors op niet-documentaire brontypes; laag 3/5: elke dienst aangesloten (mock telt, AUT-O5) + enkel-stijgend minimum voor echte adapters. De meetlat "tier-3-handelingen met audit" volgt zodra AUT-S4/S7 echte handelingen door `voerUitMetPoort` sturen (vandaag niets te tellen). - **AUT-F2 · Schema-/typevelden & guards.** ✅ Gedaan — opgeleverd sámen met de Opus-ontwerpen (de typevelden ontstonden mee met elk ontwerp): `Zekerheid`/ `Zekerheidsniveau`/`Escalatiebesluit` (autonomie.ts), `AuditRegel` (audit.ts), `Dossierfase`/`DOSSIERFASEN` (levenscyclus.ts), `DossierKoppeling`/ `DossierRelatie` (types.ts) en onder AUT-F4 `ExtractorRegistratie`, `ConnectorRegistratie` en de exhaustieve `DIENST_IMPACT`-guard. Elk bewaakt in de test van zijn module. - **AUT-F3 · Mock-fixtures voor de connectoren.** ✅ Gedaan: `lib/connectoren/fixtures/` — per dienst uit het `ConnectorDienst`-contract (zes AUT-S4-opzoekingen + registratie en hypothecaire overschrijving uit AUT-S7) realistische maar volledig fictieve aanvraag/resultaat-scenario's ("schoon" + "belast"), gedeelde fictieve entiteiten, register met opzoekfuncties en een bewakende test (volledigheid per dienst, unieke ids, GDPR-invarianten: fictief-marker, proefnamen, herkenbaar ongeldig RRN-patroon). Bewust enkel INHOUDS-fixtures — de adapter-envelop volgt uit AUT-O5 en kan deze payloads ongewijzigd overnemen. - **AUT-F4 · Codegen & registers.** ✅ Gedaan: `scripts/genereer-barrels.mjs` veralgemeend (wortel/typeimport/achtervoegsel per register) en uitgebreid naar `lib/dossier/extractors/` (→ `seedExtractors` → `perceptieRegister`, met duplicaatguard `maakPerceptieRegister`) en `lib/connectoren/adapters/` (→ `seedAdapters`; mock-adapters voor alle acht diensten; `connectorVoorDienst` laat een echte adapter primeren op de mock). Een nieuwe laag-instantie = één bestand. Dossiertoestanden blijven bewust een hand-onderhouden enum (`DOSSIERFASEN`) — een vaste keten, geen register. - **AUT-F5 · Observability-uitbreiding.** ✅ Gedaan: zes nieuwe `GebruikslogType`-signalen + pure mappers bij de laag zelf (`gebruikslogEventsUitPerceptie`, `gebruikslogEventUitPoort`); GDPR bewaakt in `lib/fundament-observability.test.ts` (enkel bronTYPE/veldpad/dienst, nooit refs/payloads/waarden). --- ## 6. Verhouding tot de bestaande roadmap - `ARCHITECTURE.md` (genummerde backlog 1-34 + gouden-paden-roadmap) = **laag 4** van dit kader; blijft de motor en loopt gewoon door onder **AUT-S6**. - `STAPPENPLAN.md` (noordster-metriek) = de kwaliteitsmeter van laag 4; wordt onder autonomie de meter *per laag* (AUT-F1). - `integratie/PARALLELLE-CLAUSULES.md` (parallelclausule-mechanisme) = een bouwsteen van de bibliotheekintegriteit binnen laag 4. - De **twee-regimes** uit `AGENTS.md` blijven gelden en worden **drie tiers** (§2 hierboven); de ambtelijke-voorbehoudgrens (§1) is de nieuwe, bovenste invariant die élke werf respecteert. ## 7. Status - [x] Herijkt einddoel + architectuur + stappenplan + werven vastgelegd (dit document; einddoel-verwijzing toegevoegd in AGENTS.md/ARCHITECTURE.md) - [x] Opus-ontwerpen AUT-O1…O7 opgeleverd (AUT-O1 ✅, AUT-O2 ✅, AUT-O3 ✅, AUT-O4 ✅, AUT-O5 ✅, AUT-O6 ✅, AUT-O7 ✅) - [x] Opus-ontwerpen AUT-O8…O11 opgeleverd — AUT-O8 ✅ (verbeteringslus, `lib/dossier/verbeterlus.ts`), AUT-O9 ✅ (multi-tenant, `data/kantoorprofiel.ts`), AUT-O10 ✅ (sui generis, `lib/dossier/suiGeneris.ts`), AUT-O11 ✅ (dirigent, `lib/dossier/orkestratie.ts`) - [ ] Sonnet-opbouw AUT-S1…S9 (S9 = de verbeteringslus, ná AUT-O8) - [x] Fable-fundament AUT-F1…F5 (F1 ✅, F2 ✅, F3 ✅, F4 ✅, F5 ✅) > **Volgende logische stap:** alle Opus-ontwerpen (AUT-O1…O7) én het > Fable-fundament (AUT-F1…F5) zijn opgeleverd. Alles staat klaar voor de > Sonnet-opbouw: begin bij AUT-S1 (intake-extractors — één bestand per > brontype in `lib/dossier/extractors/`, de ratchet-gatenlijst in > `lib/fundament-ratchet.test.ts` is de werklijst) en AUT-S4/S7 (echte > adapters — één bestand per dienst in `lib/connectoren/adapters/`, verhoog > `MINIMUM_ECHTE_ADAPTERS` mee), want die deblokkeren de meeste vervolgwerven.